Spanningsdriehoek (5)

Welke stappen moet je nemen om uit de gespannen basis van de spanningsdriehoek te kunnen stappen?

In de spanningsdriehoek volgt de reactie van de één op de actie van de ander. Men kijkt niet naar elkaars beweegredenen, naar de achterliggende motieven. Het is oog om oog en tand om tand. En voor mensen die wat meer verbaal zijn ingesteld: oordelen, poneren en argumenteren (OPA). 

Op die manier loopt de spanning alleen maar verder op. Je kunt elkaar niet meer bereiken.

1. Herkennen

De eerste stap om uit de impasse te komen is: herkennen dat je in een heilloos automatisme terecht bent gekomen.

“Als ik Frans zie gaan mijn haren al recht overeind staan” zegt Martin.

2. Erkennen

Martin is al een stap verder, hij ziet dat dit een heilloze weg is die aan beiden schade toebrengt:

“Dan is het kwaad eigenlijk al geschied, want ik kan dan mijn mond niet meer houden.”

3. Vertrouwen

J. Geurtz (In: Het einde van de opvoeding, 2004) noemt vertrouwen het opgeven van de drang tot het uitoefenen van controle over de ander. Dat betekent dat je niet meer wilt dat de ander zich zo voegt zoals jij zou willen wat de uitkomst is.

Marieke heeft er geen vertrouwen in dat haar broer goed de belangen behartigt van hun moeder. Ze wil precies alle stappen weten die hij onderneemt, van ieder telefoontje op de hoogte zijn. Zodra ze merkt dat ze iets heeft gemist zijn de rapen gaar. Ze vindt dat haar broer zijn werk niet goed doet.

Achter deze gedreven en krampachtige houding blijkt een sterke behoefte te zitten om over alles en iedereen de controle te hebben en vooral over haar moeder. Onder het mom van het verlenen van goede zorg gaat de behoefte aan controle schuil.

De reden waarom haar broer soms iets niet zegt ontgaat haar. Ze is niet in staat om het onderlinge proces te herkennen, evenmin in staat om te erkennen dat haar houding schadelijk is voor haar broer, haar moeder en haarzelf en ze kan daardoor ook niet tot vertrouwen komen.   

Intermezzo: controle over je ouders

In het autonomieproces tussen kinderen en hun ouders zie je nogal eens dat niet alleen ouders de controle willen houden over hun kinderen, maar dat kinderen ook de controle willen krijgen over hun ouders. De dochter wil perse haar moeder veranderen. Ze verwacht dus iedere keer dat haar moeder nu eindelijk eens een keer zal veranderen. Dat leidt iedere keer weer tot frustratie.

Peter van Straaten heeft een prachtig cartoon getekend over een 80-jarige vrouw die nog steeds probeert om haar inmiddels overleden moeder te veranderen. Zolang je zó vast zit in de drang tot controle over je moeder ben je niet vrij en ben je eigenlijk bezet gebied. Het betekent ook dat je geen vertrouwen hebt in je moeder, maar eigenlijk ook niet in jezelf.

Het bovenstaande voorbeeld vormt de kern van de transgenerationele problematiek: kinderen die niet in staat zijn ouders los te laten zijn ook niet goed in staat om hun kinderen los te laten. En die kinderen zullen op hun beurt vaak ook weer moeite hebben met het loslaten van hun ouders. En daarmee ook weer van hún kinderen.

4. Loslaten 

Inderdaad: het thema loslaten. Het komt in de Bijbel al voor. “Laat los en jij zult losgelaten worden.” (Lucas 6). Maar ook in 2016 beschouwen veel behandelaars dit onderwerp als één van de kernthema’s van de geestelijke gezondheid: stop met het willen controleren van de ander.

Naar ontspanning

Chiel Egberts (Ouders op hún plek, 2007) noemt – met een andere invalshoek – ook andere aspecten die kunnen gebeuren als mensen herkennen wat er aan de hand is en erkennen dat hun manier van handelen geen perspectief biedt.

  1. verstaan: begrijpen wat de ander beweegt
  2. verzachten: als je begrijpt wat de ander beweegt begrijp je ook dat de ander ook goede intenties heeft.
  3. verbinden: op het moment dat je ontdekt dat je beiden voor goede zorg staat werkt dat verbindend naar elkaar toe
  4. als je kunt verbinden, kun je ook verzoenen: ik heb fouten gemaakt, kunnen we elkaar weer met open armen ontvangen?
  5. transactie: een term uit de transactionele analyse: we luisteren naar elkaar en vullen niet in voor de ander (de volwassen-positie).

 

 

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s