Dementees (1)

Ingrid van Delft schrijft over haar man die dementie kreeg. Zowel Alzheimer als Korsakov. Jarenlang werd hij thuis verzorgd, totdat het niet meer ging.

Het verbaast Van Delft dat familieleden van dementerende ouderen vaak zeggen: ‘De persoonlijkheid en het karakter zijn zo veranderd, zo kennen we hem of haar niet’. 

Tot de kern afgepeld

Haar valt het omgekeerde op: naarmate hij verder in het dementieproces raakte kwam veel duidelijker naar voren wie haar man in werkelijkheid was. “Hij werd tot in de kern afgepeld”. 

Zijn hele leven lang had hij zijn angst gecamoufleerd door de verbale macho te spelen. Hij had een buitengewone vanzelfsprekendheid en een vlijmscherpe tong. En daar waar woorden geen oplossing boden ging hij aan de drank.

Tijdens het dementeringsproces kwamen zijn angsten pijnlijk bloot te liggen: de angst voor brand, voor inbraak, voor overstroming, voor het gaan slapen en niet meer wakker worden.

Is dat wel (altijd) de kern?

Of het waar is of de kern beter zichtbaar wordt als mensen dement worden is wel enigszins aanvechtbaar. De ik-functies worden minder en daarmee doen de afweermechanismen ook minder of anders hun werk.

Maar er gebeurt ook nog iets anders: er treedt ook een verstoring op in de hersenfuncties. En het ligt er maar aan, welke functies verstoord raken, welke delen van de hersenen aangedaan worden. Je kunt moeilijk van iemand zeggen die een frontale beschadiging heeft opgelopen, daardoor ontremd en agressief wordt, dat hij ‘dus’ in wezen altijd agressief is geweest.

Gerke de Boer noemde het (tijdens een lezing) volstrekte lariekoek als mensen zo denken. Hij vatte samen: “Zie het dementieproces gewoon als een persoonlijke ramp en zoek niet naar verklaringen.”

Ook dat laatste vind ik weer te simpel: het is volgens mij niet én-én, maar óf-óf.

Hechting

Wel ben ik – net als psychiater Bère Miesen – van mening dat emotionele kwetsbaarheden uit de vroege jeugd bij het ouder worden een rol kunnen spelen. Daarbij denk ik met name aan het hechtingsproces. Wie onveilig is gehecht zal op hoge leeftijd waarschijnlijk voor een deel weer opnieuw moeten ervaren hoe pijnlijk het is als andere mensen emotioneel voor jou niet echt betrouwbaar zijn.

Dementees

Ingrid van Delft raakt tijdens het ziekteproces geïnteresseerd in het taalgebruik van haar man. Ze noemt het Dementees: een onthullende taal. Je begrijpt de taal niet omdat de woorden volgens onze normen niet meer in de juiste context worden gebruikt. Maar je moet de woorden proeven, je moet de geur er van opsnuiven.

Precies zoals ouders bij kleine kinderen doen: ze lezen de taal van hun kind. “Het is een luistertaal, een kijktaal, voeltaal, ruiktaal, proeftaal, intuïtietaal.”

 

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s