Spanningsdriehoek (2)

Ik raakte betrokken bij een bespreking van Ben, een man die ik nog maar heel kort kende. Er was bij hem sprake van een duidelijke achteruitgang in zijn gedrag. De begeleiding en zijn broer vroegen zich af of er mogelijk sprake zou kunnen zijn van dementering.

Er volgde een bespreking waarbij de broer van Ben aanwezig was. Hij kende zijn broer erg goed en gaf mij veel informatie over het vroegere functioneren van Ben. Op basis daarvan kon ik (deels) bepalen welk gedrag karakteristiek was voor Ben en welk deel mogelijk samen hing met achteruitgang.

Klacht

Een paar dagen later werd ik opgebeld door de directiesecretaresse van mijn werk. Er was een klacht ingediend naar aanleiding van het gesprek over Ben. Die klacht betrof de manager, maar ik had er ook mee te maken. Ik begreep het eerst niet, want volgens mij was de bespreking goed verlopen en we hadden duidelijke vervolgstappen op papier gezet.

Het bleek dat de broer en de zus van Ben deze brief hadden gestuurd. Ik had hen nog nooit ontmoet, maar ik kon (nu) wel opmaken dat de familiaire verhoudingen vermoedelijk verstoord waren.

Maar ook de verhoudingen richting de woning waar Ben woonde waren kennelijk verstoord. Waarom gaan een broer en een zus in conclaaf en sturen ze dan meteen een brief naar het hoofdkantoor, in plaats van naar de betrokkenen?

Het bleek dat de broer en de zus het niet eens waren met het feit dat zij niet uitgenodigd waren bij de bespreking. Maar er zat nog een diepere laag onder: de vorige manager had ieder contact met broer en zus afgewezen. Ze waren geen vertegenwoordiger en dus had hij met hen niets te maken. Kennelijk verwachtten ze van deze manager hetzelfde. Dus zetten ze meteen maar de stap naar het hoofdkantoor.

Geen vertrouwen

Het tweede aspect was dat ze kennelijk geen vertrouwen hadden in de inbreng van hun broer, die bij de bespreking aanwezig was. Naar mij later bleek was het contact binnen de familie al jarenlang ernstig verstoord. Het gezin vertoonde alle trekken van een disfunctioneel systeem. Eén van de kenmerken daarvan is de voortdurende onderlinge rivaliteit. Dat kwam dus ook tot uiting in deze verhoudingen. De broer en de zus hadden er geen vertrouwen in dat hun broer een goed vertegenwoordiger zou zijn.

Verras elkaar

De manager en ik bedachten dat een bot en formeel ‘nee’ geen goede zorg zou zijn. We moesten proberen het gedrag van broer en zus te verstaan. Wat was de achtergrond van hun klacht? Hoe keken zij tegen de zorg voor hun broer aan? Dat was de stap van het verstaan in de spanningsdriehoek. We nodigden hen dus uit. Dat was een tip van Chiel Egberts: “Verras de ander met een onverwachts initiatief: doe net iets meer dan het gewone”.

We hadden het leuk bedacht, maar de broer van Ben (zijn vertegenwoordiger) was het niet met onze stap eens. Maar uiteindelijk ging hij akkoord. We hoopten op die manier een klein bruggetje te kunnen slaan naar het elkaar verstaan.

(Meer dan) bezoek

Helaas werd die hoop tijdens het bezoek direct de bodem ingeslagen. De broer en de zus waren eerst naar Ben toe gegaan met de mededeling dat zij voortaan zijn vertegenwoordigers zouden zijn. Dat was voor mij geen teken meer van goede zorg richting Ben, maar een poging tot controle. Het leek wel of ze Ben als hun bezit zagen en dat hun broer als vertegenwoordiger moest worden uitgeschakeld. In de spanningsdriehoek kwam het alleen tot actie en reactie, en niet tot elkaar verstaan, tot transactie.

We hadden juist geprobeerd Ben buiten het spanningsveld met de familie te houden, maar dat was dus niet gelukt. De actie van broer en zus lokte weer reactie van de vertegenwoordiger van Ben uit: hij wilde een bezoekverbod voor zijn broer en zus.

Systeemtherapie

Deze onderlinge rivaliteit in de familie ging onze competenties te boven. Als eenvoudige medewerkers in de zorg konden we dit niet oplossen. Wilde je hier iets mee doen, dan had je minstens systeemtherapie nodig. Die kennis hadden we niet in huis. Voorlopig was de broer van Ben (zijn bestaande vertegenwoordiger) weer alleen ons aanspreekpunt.

De familie vond systeemtherapie niet nodig, broers en zus vonden allemaal dat zij gelijk hadden en dat de ander maar behandeld moest worden. Tsja, en dat eigen gelijk was nu juist het eerste wat ze los zouden moeten laten, in het belang van Ben…

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s