Moeilijke patiënten (3) : interactie

Zoals ik min of meer gespannen verder fietste na de klapband en de provisorische reparatie (zie het vorige blog), zo zal een begeleider of behandelaar (eerder) op zijn hoede zijn bij een als moeilijk ervaren patiënt.

Hoeveel ervaring ook:iedere begeleider of behandelaar wordt beïnvloed door de reactie van de patiënt. Dat gaat pas over als robots het werk in de GGZ overnemen.

Als moeilijk ervaren gedrag

Het gaat om als moeilijk ervaren gedrag en dus over de interactie tussen begeleider/ behandelaar en cliënt. In de behandeling spelen bewuste en onderbewuste gevoelens van zowel de cliënt als van de begeleider/ behandelaar een rol. Die gevoelens hebben te maken met allerlei emotionele gebeurtenissen die in de levensloop de persoon hebben ‘gekleurd’.

Marije en de regelende moeder

Marije is afkomstig uit een gezin met een regelende moeder en een afwezige vader. Ze werkt als begeleider in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking.

Eén van de moeders op haar woongroep heeft de neiging om van alles voor haar zoon te regelen. Daarnaast ‘bemoeit’ ze zich ook nog eens met de gang van zaken op de groep.

Marije voelt zich ‘beklemd’ als ze aan deze moeder denkt en zéker als de moeder op bezoek is. Ze kan tegen deze moeder niet open en spontaan zijn, ze heeft het gevoel dat ze een rol speelt. Dat gevoel is waarschijnlijk versterkt door de ervaringen met haar eigen moeder.  

Tegenoverdracht

Met tegenoverdracht wordt – zeer algemeen omschreven – bedoeld: de bewuste en onbewuste gevoelens van de begeleider/ behandelaar ten opzichte van de patiënt.

Voorbeelden van emotionele reactie op patiënten zijn: woede, schuldgevoelens, hulpeloosheid, machteloosheid, irritatie, teleurstelling, antipathie.

In een gesprek met Marije (over de moeite die ze had met deze moeder) kwamen ál deze emoties naar boven. Zelfs de reactie op de echtgenoot speelden mee. Ze verweet de vader dat hij het niet voor zijn zoon opnam tegen deze ‘regelende’ moeder.

Persoonlijke eigenschappen

Er bestaan bepaalde kenmerken van de persoonlijkheid die het voor begeleiders/behandelaars ingewikkelder maken om met complexe psychische problematiek om te gaan.

De volgende factoren versterken het gevoel van begeleiders/ behandelaars dat de cliënt moeilijk is. Het zijn dus factoren in de begeleider/ behandelaar zelf:

  • De sterke behoefte om de ander te verzorgen, te helpen
  • De sterke behoefte om de ander te genezen
  • De moeite met het accepteren dat het ondanks jouw interventies niet goed gaat met de cliënt
  • Begeleiders/ behandelaars die sterk confronterend zijn naar de patiënt
  • Begeleiders/ behandelaars die handelen vanuit een sterk normatief kader (goed/slecht)

Deze aspecten hangen sterk samen met de al elders beschreven hoge of lage expressed emotion. 

  1. De sterke behoefte om de ander te genezen
  2. De drang om voor de ander te willen zorgen
  3. De moeite met het accepteren dat de cliënt anders handelt of zich anders gedraagt dan jij had gehoopt te zullen bereiken
  4. Een confronterende of beschuldigende houding (bovenpositie, het oordeel).

Ontleend aan: Koekkoek, B, Van Meijel, B, Hutschemaekers, G: literatuurstudie over de omgang met moeilijke patiënten, MGv, 07/2

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s