50-plus kerk

Een blogger vroeg zich af hoe het komt dat sommige kerken snel groeien en dat veel andere kerken vergrijzen en nauwelijks aantrekkingskracht hebben op jongeren.

In het verleden werd er wel gezegd dat een duidelijke en principiële boodschap de mensen bij de kerk houdt. Maar dat blijkt (ook) niet zo te zijn. Waarom lijkt de ene gemeente wél mensen aan te kunnen trekken en de andere niet. Wat maakt dat er in het geseculariseerde Amsterdam twaalf groeiende nieuwe – multiculturele – geloofsgemeenschappen zijn, voortgekomen uit traditionele Gereformeerde kerken? En dan heb ik het nog niet eens over de vele immigrantenkerken.

Een paar weken geleden beschreef ik een kerkdienst in Weimar. Een jonge en snel groeiende gemeente met vooral veel jonge gezinnen, vooral rond de dertig jaar oud.

50-plus kerk

Interieur kerk GrDeze keer het verhaal over een dorpskerk in het oosten van Duitsland. Luidkeels roepen de kerkklokken de dorpelingen ter kerke. Als de klokken zwijgen zitten er 15 kerkgangers in de historische dorpskerk, waarvan zes vakantiegangers. Allemaal vijftig-plussers. Geen kind, geen jongere, zelfs geen dertiger of veertiger.

Dan komt de dominee in toga van voren de kerk binnen lopen. Hij heet iedereen welkom. Daarna begint de kerkdienst volgens een strak vastgelegde liturgie. Tijdens de lezingen uit de Bijbel moet de gemeente (uit eerbied) gaan staan.

Preek

De dominee houdt een stevige en bijbelgetrouwe preek over de opdracht van Paulus aan Timotheüs. Behalve de dominee is maar één gemeentelid hoorbaar: dat is de organiste. De kerkdienst lijkt een samenspel te zijn tussen de woorden van de dominee en het muzikale antwoord van het orgel, dat de gemeentezang overstemt.

Muziek

De liederen komen allemaal uit de eigen bundel van de Evangelisch Lutherse Kerk in Duitsland. Tijdens de mededelingen vraagt de dominee om aandacht voor en betrokkenheid bij de vluchtelingen in de regio. Daarnaast wordt er op woensdag een dansavond georganiseerd en is er een trouwdienst.

Aan het einde van de kerkdienst is er een collecte. Die is voor de restauratie van het orgel in een andere kerkelijke gemeente. Dan zien we eindelijk ook een ander gemeentelid ‘in de activiteit’: de collectant.

(G) een ontmoeting

Na afloop is iedereen snel vertrokken. Alleen de diverse vakantiegangers blijven een paar minuten langer. Ze moeten allemaal eerst hun fietsen ontketenen.

Je vraagt je af hoe lang deze gemeente nog een plek zal hebben in de samenleving. Dat lag niet aan de preek, maar waar dan wel aan? Kun je de secularisatie de schuld geven of is er meer tussen preekstoel en gemeenteleden? Of tussen de zondag en de dagen van de week…

De toekomst van de kerk ligt in de evangelische geloofsbeleving, schreef een Gereformeerd theoloog in het Nederlands Dagblad. Hij vond dat jammer, want hij miste de stevige kennis van de Gereformeerde theologie. Maar hij verwachtte dat het onvermijdelijk zou zijn.

Zes verschillen

Baptistengemeente WeimarWas dat ook het verschil tussen de kerkdienst in Weimar en de dienst die ik vandaag op het blog beschreven heb? Misschien wel, maar er was meer.

  1. In Weimar zag je dat veel mensen betrokken waren bij de kerkdienst. Hier geen samenspel tussen dominee en organist, maar zeker 20 mensen die een rol hadden in de kerkdienst. De dienst was (inter)actiever.

2. Een verschil zat ook in de muziek. Ik houd van orgels, maar ik ben dan ook 65-plus. Veel jongeren voelen zich niet thuis bij orgelmuziek. Naast die muziek zal er ruimte moeten zijn voor veel anderssoortige liederen. Daarnaast spreekt het gesproken woord veel minder aan, naast de woorden zijn er andere zintuiglijke ervaringen waar mensen op georiënteerd zijn.

3. Wat ook viel als verschil was de houding van de gemeenteleden. In Weimar had bijna iedereen zijn eigen Bijbel en las actief mee. Veel mensen maakten aantekeningen. In de dorpskerk zat iedereen (ogenschijnlijk?) passief te luisteren.

4. Een vierde verschil betrof de doordeweekse activiteiten. De kerk was niet alleen op zondag kerk, alle dagen van de week was er iets te doen. De kerk was daarmee een gemeenschap geworden.

5. Een vijfde verschil betrof de relevantie voor het dagelijks leven. Daar moest je in de dorpskerk naar raden, dat zat ergens in de preek verstopt.

6. Terug naar de kerkdienst. Is er sprake van een vaste orde van dienst of is er ruimte voor variatie? Een orde van dienst, met soms ook nog eens veel ‘vreemde woorden’ spreekt veel mensen niet meer aan. Geplande variatie, zou ik zeggen. Alsjeblieft niet zo’n starre orde van dienst die voortkomt uit voorschriften van een vorige generatie.

 

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s