Passief-agressief gedrag (2)

Een paar kenmerken van passief-agressief gedrag:

  1. Mokken en dit heel lang vol kunnen houden. Iedereen kent de verongelijkte peuter die met een verongelijkt gezicht aan tafel zit. Maar bij peuters duurt het gedrag niet zo lang, volwassenen kunnen het veel langer volhouden. Dat hoeft niet direct hoorbaar te zijn. Om Watzlawick te citeren: “Je kunt niet niet communiceren.” Dat kan bijvoorbeeld tot uiting komen in het dagen lang niet tegen een ander spreken, de telefoon niet opnemen of de ander volkomen negeren.

2. Zich slachtoffer voelen. Mensen met passief-agressief gedrag maken geen onderscheid tussen kritische opmerkingen ten aanzien van het gedrag en kritiek op de persoon zelf. Als je iemand met passief-agressieve trekken aanspreekt op zijn gedrag zal hij zich onbegrepen en miskend voelen. Hij is altijd het slachtoffer.

Alweer een voorbeeld uit de trein (als aanloop voor het Handboek Persoonlijkheidsstoornissen en Openbaar Vervoer):  In de trein zit een man met zijn voeten op de tegenoverliggende bank. De conducteur spreekt hem hierop aan. Daarop zegt de man: ‘U weet niet hoe hard ik vandaag gewerkt heb. Anders zou u zoiets niet zeggen.” Vervolgens blijft hij met zijn voeten op de bank zitten. Want vertragen is één van de meest kenmerkende eigenschappen van passief-agressief gedrag.

3. Ontkennen van het eigen aandeel: als een persoon met passief-agressief gedrag wordt aangesproken op zijn gedrag is de reactie vaak ontwijkend. “Ik had u al lang willen betalen, maar de bank werkt traag.” “Ik was de hele dag van plan de afwas te doen, maar ik had mijn moeder aan de lijn”. Als je daar op door gaat ligt de oorzaak nooit bij de persoon zelf, maar altijd bij de omgeving. En uiteindelijk bij degene die de kritische vragen stelt.

4. Geen eigen verantwoordelijkheid nemen:  Met het voorgaande hangt samen dat de persoon met passief-agressief gedrag geen verantwoordelijkheid neemt voor het eigen gedrag. Hij denkt niet in termen van ‘coping’, omgang met een moeilijke situatie, maar van schuld. En dan is de vervolgstap dat niet hij schuldig is, maar de ander.

5. Onbegrepen lichamelijke klachten. De meest ingewikkelde colleges voor huisartsen, psychologen en psychiaters gaan over de zogenaamde onbegrepen lichamelijke klachten. De persoon in kwestie heeft duidelijke lichamelijke klachten, maar niemand kan er de vinger achter krijgen wat de oorzaak is. Soms kun je hierbij ook aan conversieverschijnselen denken (als gevolg van een ‘intrapsychisch conflict’ doen bepaalde zintuigen of lichaamsdelen het niet meer goed).

Bij mensen met passief-agressief gedrag komen onbegrepen lichamelijke klachten naar verhouding vaak voor.

Controle

Passief-agressief gedrag heeft alles te maken met autonomie en controle. Mensen die dit gedrag laten zien zijn in conflict. Ze willen niet afgewezen worden door ‘de Belangrijke Ander’, maar ze willen zich ook niet onderwerpen aan ‘de Belangrijke Ander’.

Peuter

Qua ontwikkeling lijkt het gedrag op de peuter die aan de ene kant zijn eigen zin wil doen, maar aan de andere kant de liefde en de goedkeuring van zijn ouders niet kwijt wil raken. Dat vertaalt zich bij hen bijvoorbeeld in ‘treuzeltactieken’ (Kinderen voor Kinderen), en in traag eten en niet willen slapen. Het hoort ook gewoon bij de peuter.

Je leven lang?

De ware peutertijd duurt je leven lang (analoog aan Loesje). Ook volwassenen lijken af en toe in hun omgang met anderen op peuters. Maar het is een vermoeiend bestaan voor de persoon zelf en voor zijn omgeving als dit gedrag ook op volwassen leeftijd het dagelijks leven overheerst.

 

 

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

1 thought on “Passief-agressief gedrag (2)”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s