Passief-agressief gedrag (1)

Voor veel mensen is één van de meest frustrerende contacten de omgang met iemand met passief-agressieve trekken.

Ik heb al eerder op dit blog over de passief-agressieve persoonlijkheidsstoornis geschreven. In feite hebben we allemaal wel eens passief-agressieve kenmerken. Bij de passief-agressieve persoonlijkheid gaat dit nooit over. “Je kunt er maar beter niet mee getrouwd zijn…”

Eigenlijk is passief-agressief gedrag ‘gestolde boosheid’. De passiviteit lokt bij mensen in de omgeving ook boosheid op.

Tieners

Een voorbeeld is de tiener ‘die niet vooruit te branden is’. Je vraagt als moeder of je dochter je een handje kan helpen, maar ze blijft gewoon op de bank liggen. Je vraagt aan je zoon om zijn kamer op te ruimen, maar hij blijft met een mokkend gezicht met zijn mobieltje bezig. Bij de meeste pubers gaat dit gedrag over als ze groter gegroeid zijn. Er is een probleem als dit gedrag ‘karakteristiek’ wordt: het wordt een deel van de persoonlijkheid.

Controle over anderen

Passief-agressief gedrag is een manier om controle te houden op de omgeving. Juist door niets te doen of (vaker nog) traag te handelen heeft het gedrag onmiskenbaar invloed op de omgeving. Zoals bij Ellen, die na een berisping door haar leidinggevende veel zaken uitstelde tot vlak voor de deadline. Haar leidinggevende was daar boos over, maar ze kon (toch) niets doen, want de stukken werden uiteindelijk op tijd ingeleverd.

In de trein

Een jongen wordt in de trein betrapt op zwartrijden. De conducteur wil zijn ID-kaart zien. Hij geeft nauwelijks antwoord en gaat heel traag zijn zakken doorzoeken. Pas als de conducteur waarschuwt dat hij de politie er bij zal worden gehaald komt heel langzaam de ID-kaart tevoorschijn.

Daarna stelt de conducteur hem voor de keuze of hij in het volgende station uit wil stappen of dat hij een boete wil betalen. De jongen wil geen boete betalen en moet dus de trein verlaten. Dat doet hij op zo’n langzame manier dat de trein uiteindelijk met een paar minuten vertraging vertrekt.

Zou de conducteur de situatie aan de politie hebben doorgegeven, dan zou de jongen vertellen dat hij zich coöperatief opstelde en in alles meewerkte. In de beleving van de conducteur werkte de jongen helemaal niet mee en pleegde hij voortdurend verzet. Dat is één van de belangrijkste kenmerken van passief-agressief gedrag: de omgeving ervaart obstructie, de persoon in kwestie is daar heel verongelijkt over: hij werkte immers volledig (!) mee? 

Omgeving

Kenmerkend is het effect van passief-agressief gedrag op de omgeving. Het roept bij anderen irritatie, onzekerheid, onrust en spanning op. Opmerkelijk is dat het hele systeem rond zo’n persoon ontregeld kan raken en dat door ook onderlinge spanningen kunnen ontstaan. Het gedrag van passief-agressieve mensen heeft dus wel degelijk effecten op de omgeving.

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s