Vastgelopen (4) : negatief zelfbeeld

Over de ontwikkeling van het zelfbeeld heb ik inmiddels heel wat blogs geschreven. Volgens Prof. dr. R.E. Abraham ontwikkelt het zelfbeeld zich in tien stappen. Veel mensen ontwikkelen geen autonoom zelfbeeld, maar blijven altijd afhankelijk van het oordeel van anderen.

Waardering moeten krijgen

Eén van de gevolgen van deze afhankelijke relatie is dat je dingen onderneemt om daar waardering voor te krijgen. Je zorgt goed voor je kinderen, maar als keerzijde daarvan verwacht je dat ze jou waarderen.

Zorgen voor

Een parallel hierbij is een bekend thema in de zorg: mensen zorgen voor anderen om daarmee waardering en dankbaarheid te verkrijgen. Je mag er pas zijn als je goed zorgt. Maar als je zo denkt valt het in de praktijk van het leven vaak erg tegen. Want lang niet iedere patiënt zal dankbaar zijn voor jouw zorg. Op zo’n moment kom je jezelf tegen.

Zes kenmerken

  1. Een negatief zelfbeeld kun je bijvoorbeeld herkennen aan het ‘moeten’. Er lijkt sprake te zijn van een constante druk: die van het perfectionisme.

2. Een ander kenmerk van een negatief zelfbeeld is dat mensen met zo’n beeld van zichzelf zich voortdurend aangevallen voelen. Als iemand anders een vraag stelt over iets wat deze persoon gedaan heeft wordt dat niet als een opmerking over het gedrag, maar als een persoonlijke aanval ervaren.

3. Een derde kenmerk is dat van het voortdurend oordelen over anderen. Het beeld van anderen is zwart-wit: er zitten weinig grijstinten bij.

4. Een vierde kenmerk is het steeds bevestiging vragen. “Ik heb het toch wel goed gedaan?” “Je vond het cadeau dat ik voor je gekocht hebt toch echt wel mooi?”

5. Een vijfde kenmerk is dat van de ‘schone schijn’. De woonkamer is geen kamer waar geleefd wordt, maar een toonkamer. Kleding en make-up lijken wel rechtstreeks uit een catalogus te komen. Het proces van het ouder-worden wordt dwangmatig gecamoufleerd.

6. Tenslotte noem ik de aangeleerde hulpeloosheid (‘ik kan het tóch niet!’). Mensen met een negatief zelfbeeld nemen soms nauwelijks meer initiatief omdat ze denken dat ze het toch niet kunnen. Volgens psychiater Beck is dit de belangrijkste oorzaak van depressiviteit bij volwassenen met een verstandelijke beperking.

Zijn deze mensen echt vastgelopen? Daar lijkt het vaak niet op. Er zijn mensen die erg hard werken en veel presteren. Maar de geestelijke balans is niet in evenwicht. De machine loopt door en wordt ondertussen niet gesmeerd, waardoor de boel oververhit raakt. Een zware burn-out ligt dan uiteindelijk op de loer.

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s