Bemoeizorg (2)

Doorgeschoten vrijheidsideaal

Vanuit de zorg wordt aangegeven dat het ideaal van de persoonlijke autonomie te ver is doorgeschoten. Kijk je naar de criteria van zorgvuldig hulpverlenerschap, dan zie je dat niet alleen de wensen van de cliënt, maar ook de omgeving daarin meegewogen moet worden (zie bijv. Van der Laan, 1999).

Onderzoek

In de bijdrage in het Nederlands Tijdschrift voor de Zorg aan mensen met verstandelijke beperkingen (42/2, juni 2016) gaan de auteurs uitgebreid in op de juridische kaders, ze geven weer hoe ze zowel cliënten als begeleiders betrokken hebben bij het onderzoek en ze geven een stappenplan hoe je als begeleider kunt komen tot een stappenplan met overwegingen om wel of niet tot bemoeizorg over te gaan.

Cliënten én begeleiders aan het woord

Het artikel is boeiend omdat het een actueel thema betreft, maar ook omdat het goed de dilemma’s in kaart brengt voor zowel cliënten als begeleiders. Beiden zijn uitgebreid geïnterviewd.

Daarnaast zijn de auteurs op zoek gegaan naar situaties waarin bemoeizorg is toegepast en welke vragen en knelpunten zich daarbij voordeden. Maar tegelijkertijd stuitten ze er daarbij op dat ‘bemoeizorg’ niet een eenduidig begrip blijkt te zijn. Als een cliënt geen hulpvraag weet te stellen en jij helpt hem bij het formuleren van de vraag en stuurt hem daarbij in een bepaalde richting, is dat dan bemoeizorg?

Stappenplan

Naar mijn mening is de eerste stap van de behandeling ‘contact’, Zonder contact geen bemoeizorg. Je moet dus iets kunnen opbouwen met een cliënt. Pas daarna komt er ruimte voor de (mogelijke) acties.

Het stappenplan ziet er als volgt uit:

  1. Het signaal onderzoeken (bijv. vervuilde woning > hoe ziet dat er uit?)
  2. De situatie bespreken met de cliënt (bijv. wat vindt de cliënt van deze situatie?)
  3. De situatie voorleggen aan het team (is er volgens mijn collega’s en de behandelaar sprake van een aanzienlijk risico en welk dan? Wat zouden we daarmee kunnen doen?))
  4. De situatie bespreken met familieleden of betrokkenen rond de cliënt (herkennen zij deze situatie?)
  5. De situatie met de cliënt zelf analyseren: wat vindt hij van de mening van anderen?
  6. Afweging maken (welk risico als ik niet ingrijp, welk risico als ik wél ingrijp, mag ik volgens de wet ingrijpen?)

Valkuilen

In het stappenplan op zichzelf staan ook een aantal valkuilen. Zo mag een begeleider volgens de wet wel informatie delen met collega-teamleden, maar niet zonder toestemming van de patiënt informatie doorgeven aan anderen zoals familie of de huisarts.

Oefenen!

Het genoemde thema is zeer bekend voor alle medewerkers die te maken hebben met cliënten met een lichte verstandelijke beperking. Tegelijkertijd is de uitvoering van het stappenplan complex en tijdrovend. Aan de andere kant zou het goed zijn voor teams om eens met voorbeeld-casuïstiek aan het werk te gaan. We zijn allemaal erg aan het zoeken, er is veel sprake van handelingsverlegenheid en het helpt als we elkaar ‘scherpen’ waar nu precies de voetangels en klemmen liggen.

Brenda Frederiks, Vivianne Dörenberg en Maroesjka van Nieuwenhuijzen: Bemoeizorg in de zorg voor mensen met een lichte verstandelijke beperking: een juridisch-empirisch onderzoek. In: Nederlands Tijdschrift voor de Zorg aan mensen met verstandelijke beperkingen (42/2, juni 2016)

Een aardige brochure is de publicatie voor cliënten: ‘Bemoeipraat’. Ff googelen en gratis te benedenladen (downloaden). 

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s