Het westers denkraam en mensen van buiten

Rikko Voorberg is theoloog en theatermaker. Hij woont en werkt in Amsterdam. 

In het Nederlands Dagblad schrijft hij regelmatig een column. Zaterdag ging deze column over gesprekken met een vluchteling uit Syrië. Rikko voegde de daad bij het Woord en nam deze man op in zijn huis.

De man valt in Amsterdam van de ene verbijstering in de andere. Zoals over het zichtbaar aanwezig zijn van homo’s in de stad. Ze kunnen zelfs met elkaar trouwen. Voorberg omschrijft het heel treffend: “Toen was de bandbreedte van het voorstellingsvermogen op.”

Voorberg voert verschillende gesprekken met de man. Maar ze komen niet tot elkaar. Volgens de man is homoseksualiteit een keuze, tevens een ziekte en waarschijnlijk zelfs besmettelijk. Want vroeger waren er geen homo’s en nu lopen er heel veel rond.

Er komt voor de man een religieus argument bij. De koran is volgens hem heel duidelijk over homoseksualiteit: het is ontucht en moet bestraft worden.

Het doet me denken aan een gesprek dat ik een tijdje geleden had. De man met wie ik in gesprek was zei dat gelovigen de plicht hebben om ontucht te bestraffen. Anders worden die gelovigen zelf ook bestraft. “En laat een aantal gelovigen getuige zijn van hun bestraffing.” Daarmee wordt fysieke agressie in feite gelegitimeerd.

Je kunt je afvragen of de opvattingen van deze mannen alleen gebaseerd zijn op de koran. Ze kunnen ook – bij wijze van spreken – bijna in de genen zitten door de omgeving waar ze zijn opgegroeid. Trouwens, wat dat betreft kunnen er in ons land ook aanzienlijke verschillen worden geconstateerd.

Waar ik me wél zorgen over maak is als mensen vinden dat het een religieuze plicht is om de ander met geweld tot de orde te roepen.

Twintig jaar geleden was ik naar een lezing over de verhouding tussen christendom en islam. Deze spreker was toen optimistisch, maar is dat inmiddels een stuk minder omdat de salafistische stromingen meer publieke invloed krijgen. Deze aanhangers zijn weinig aanspreekbaar door het Nederlandse rechtssysteem, want de religieuze plicht gaat vóór de rechtsorde.

Westers denkraam

Regelmatig raak ik in gesprek met mensen uit niet westerse culturen. Meestal op en rond mijn werk, maar soms ook breder. Het zijn leerzame gesprekken. Maar iedere keer valt me ook weer op hoezeer ik mijn eigen ‘denkraam’ heb, gevoed door mijn westerse cultuur en hoezeer anderen op een andere manier denken. Bijvoorbeeld als het gaat om opvoedingsthema’s, over fysieke straffen, over het vraagstuk van de regel of de relatie. Zo was een vader werkelijk verbijsterd toen ik zei dat lijfstraffen in Nederland niet eens zijn toegestaan. Hij begreep er niets van, terwijl hij al 20 jaar in Nederland woont. Hij had dat nog nooit gehoord. En ik had het gevoel dat ik voor hem van een andere planeet kwam.

Overtuigen helpt dan niet, je komt daarmee niet tot elkaar. Je kunt wel proberen om manieren van denken naast elkaar te zetten en het respect voor elkaar te behouden.

Psychotisch of bezeten? 

Zoals bij Uzgur. Vanuit mijn vakgebied bekeken – en dat van de betrokken arts – was hij psychotisch en hij zou met medicijnen behandeld moeten worden. Maar volgens zijn ouders was hij bezeten en er moest een imam aan te pas komen om hem te genezen. En anders moest de bezetenheid er uit geslagen worden. De ouders meenden dat ik me zou moeten verdiepen in wat hun imam en de geschriften vertelden over de ziekte van Uzgur.

Ik hoopte dat we het eens konden worden als ik er in zou slagen iemand te vinden die de taal van de ouders sprak. Uiteindelijk vonden we een psychiater die in hetzelfde land als Uzgur was opgegroeid, maar in het westen was opgeleid tot psychiater. De psychiater meende ook dat Uzgur psychotisch was. Maar ook hij bleek geen enkele ingang bij de ouders te hebben. Ze spraken weliswaar dezelfde taal, maar de betekenisverlening was totaal verschillend.

We zijn er niet uit gekomen… Uzgur kreeg weliswaar medicatie, maar zijn ouders waren het er helemaal niet mee eens. Toen het weer wat beter met hem ging en hij af en toe naar huis ging gaven zijn ouders hem geen medicatie, met alle risico’s van dien. Dat was een heel ethisch dilemma: kon Uzgur in deze omstandigheden nu wel of niet naar huis?  

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s