Kloktijd of beleefde tijd? (1)

Veel mensen ervaren de tijd als een dwingeland. Vooral voor tweeverdieners met opgroeiende kinderen lijkt het wel of iedere dag passen en meten is. Even een kwartier langer op je werk blijven om een klus te klaren is er niet bij: de kinderen moeten uit de naschoolse opvang gehaald worden of naar het zwembad gebracht worden. Eigenlijk is iedere dag te kort: er is altijd méér te doen dan in de dag past.

Maar hoe zit het met ouderen? Ervaren zij nog steeds de voortdurende druk van de klok? Dat blijkt per persoon heel verschillend te zijn… Uit de verhalen van ouderen blijkt dat vooral ‘de ritmiek van het lichaam’ de wijze waarop ze met de tijd omgaan sterk verandert.

Mevrouw de Vries moet vroeg naar bed 

Mevrouw de Vries kwam altijd prima de dag door. Altijd was er wel wat te doen: in de tuin, in de keuken, in huis. Ze verveelde zich nooit. Ze vond het prettig dat ze op haar leeftijd veel dingen in haar eigen tempo kon doen. Een maand geleden brak ze haar heup. Die breuk is nog niet goed hersteld. Ze is nu voor een groot deel afhankelijk van de zorg door anderen. Ze vertelt dat de dagen nu veel langer duren. Ze ervaart het leven als een voortdurend moeten wachten. Vooral de nachten duren lang. Ze wordt al om 9 uur naar bed gebracht en pas om 9 uur ’s morgens is de thuiszorg er weer. Ze was gewend om een uur of zes per nacht te slapen. Dat vond ze voldoende, in combinatie met een ‘middagtukkie’. Nu ligt ze uren in bed voordat ze de slaap kan vatten en is ze ook al uren wakker voordat de thuiszorg komt. 

Onderzoek tijdsbeleving

Gabriëlle Verbeek deed onderzoek naar tijdsbeleving bij ouderen (ik heb haar onderzoek al eens eerder genoemd op dit weblog). De situatie van mevrouw De Vries is een voorbeeld van hoe de kloktijd de zorg bepaalt. Voor 9 uur is er geen thuiszorg beschikbaar en na 21 uur ook niet. De organisatie bepaalt wanneer er zorg wordt geboden. Die zorg is dus niet vraaggestuurd, maar wordt bepaald door organisatorische factoren. En dat terwijl de thuiszorgorganisatie, waar mevrouw De Vries hulp van ontvangt, er vanuit gaat dat de cliënt centraal staat.

Het kan (soms) anders

Maar als je zorg biedt op tijden dat mensen in de tijd graag zorg willen ontvangen, dan is dat toch niet uitvoerbaar? Bijna iedereen wil toch tussen 7 en 9 uur opstaan en het liefst tussen 21 en 23 uur naar bed? Inderdaad zijn dat piekuren. En het is ook niet reëel om van medewerkers te verwachten dat ze alleen maar gebroken diensten draaien: ’s morgens een paar uur en ’s avonds een paar uur. Zulke gebroken diensten leiden op den duur tot gebroken medewerkers.

En toch is er wel enige winst te halen. Dat kan volgens Gabriëlle Verbeek als hulpverleners meer gaan letten op de beleefde tijd en minder op de kloktijd.

Onlangs was ik betrokken bij een themadag van verschillende thuiszorgorganisaties. Daar zat niet het management aan de tafel, maar er waren een 20-tal medewerkers van de werkvloer aanwezig. Het was opvallend hoe verschillend de medewerkers naar de te leveren zorg keken. Sommige medewerkers bleken te denken vanuit een strak tijdsschema waarbij de klok allesbepalend was. Andere medewerkers (met name vanuit één organisatie) bleken veel meer te werken vanuit de beleefde tijd. Opvallend was dat die laatste groep én zelf meer plezier beleefde aan het werk én meer tevreden klanten had. En het management steunde hen daar volledig in. Kennelijk is er toch meer variatie mogelijk dan er vaak gedacht wordt.

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s