Persoonlijkheidsstoornissen (slot)

Persoonlijkheidsstoornissen en relaties

Ook de meeste mensen met een persoonlijkheidsstoornis hebben behoefte aan relaties (uitzonderingen lijken te zijn: de schizoïde en de schizotypische persoonlijkheid).

Uit het voorgaande gedeelte zal wel duidelijk zijn geworden dat het onder één dak wonen met iemand met een ernstige persoonlijkheidsstoornis een zware opgave kan zijn.

Toch zie we ook op dit punt grote verschillen. Het is voor een dominante vrouw die alles wil regelen niet onplezierig om getrouwd te zijn met een stille echtgenoot die zich niet met de gang van zaken in huis wil bemoeien. Een man die vaak zaken laat slingeren kan het soms prima uit komen dat zijn echtgenote een onbedwingbare neiging heeft om alles op te ruimen en te sorteren.

Arend bij de huisarts

“Hoe gaat het?” vraagt de dokter aan Arend. “Prima”, zegt Arend, die gewend is om sociaal-gewenste antwoorden te geven. Zijn vrouw Netty kijkt hem vermanend aan. Haar blik is voldoende om een nieuw sociaal gewenst antwoord te geven. “Het gaat niet zo goed, dokter.” Daarop neemt Netty het woord en legt aan de dokter uit wat er allemaal niet goed gaat met Arend. Thuis deed de moeder van Arend altijd het woord,  nu lijkt hij het prima te vinden dat Netty altijd alles regelt.

Als Arend (uit het genoemde voorbeeld) ‘in therapie gaat’ zal dit bijna altijd verstrekkende gevolgen hebben voor zijn relatie met Netty. Als hij leert om zelf dingen te regelen raakt Netty  ontregeld: ze raakt een deel van haar ‘functie’ in het gezin kwijt…. Daarom is het meestal het beste als ook de partner bij de therapie betrokken is.

Behandeling

Dan de hamvraag: zijn persoonlijkheidsstoornissen behandelbaar? Ze behoren tot de zeer moeilijk behandelbare psychopathologie.  Stoornissen die zó met de persoon verweven zijn kunnen alleen behandeld worden als je ingrijpend aan de persoon ‘gaat sleutelen’. Een behandeling duurt vele jaren.

Minder ingrijpend zijn de behandelingen waarbij de persoon leert om de problemen met de omgeving beter hanteerbaar te maken. Het gaat dan om training: als dit gebeurt kan ik dat doen (adaptatiebevorderende behandelingen). Daarbij kan ook de omgeving een rol spelen, door te leren de persoon in kwestie te coachen. De kans van slagen van deze behandeling hangt sterk af van de draagkracht van de omgeving in combinatie met de schadelijke effecten van het gedrag.

Veel therapeuten passen de zgn. rationeel-emotieve therapie (RET) toe. Een persoon met een vermijdende persoonlijkheid kan in zo’n training leren dat het onzin is dat iedereen haar tijdens een feestje uitlacht, iemand met een obsessief-compulsieve persoonlijkheid ‘bedenkt’ dat het huis heus niet afbrandt als ze geen 3 keer controleert of het gas wel uit gedaan is.

De meeste winst is in de afgelopen jaren gemaakt met de behandeling van de borderline-persoonlijkheidsstoornis. Dat vraagt wel om een cliënt die bereid is om eigen falen in te zien. En om een therapeut die stevig in de schoenen staat.

Tenslotte

We vertonen allemaal trekken die in het voorgaande gedeelte beschreven worden. Dat wil niet zeggen dat we dus aan een persoonlijkheidsstoornis leiden. Er is sprake van een glijdende schaal met een groot grijs gebied tussen ‘normaal’ en ‘pathologie’. Het is dus meer of minder. Als we slechter in ons vel zitten komen de scherpe kantjes van de trekken van onze persoonlijkheid nadrukkelijker naar voren.

Het denken in categorieën als persoonlijkheidsstoornissen kan ten koste gaan van de uniciteit van de persoon. Ook het respect kan onder druk komen te staan: “Je moet haar maar niet serieus nemen.”

Het is belangrijk dat we ons blijven realiseren dat ieder mens, hoe moeilijk we de omgang soms ook ervaren, uniek is, respect verdient en recht heeft op een eigen plekje in de samenleving.

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s