Hysterese

Het woord ‘hysterie’ kende ik. Het is afgeleid van het Griekse woord voor baarmoeder. Vroeger dacht men dat hysterie alleen bij vrouwen voor kwam. Inmiddels weten we wel beter. Zo is een bekende combinatie: de hysterische variant van de narcistische persoonlijkheid.

Gisteren kwam ik in een artikel het woord ‘hysterese’ tegen. Het werd in verband gebracht met besloten gemeenschappen. Zodra iemand zich buiten het veilige badwater van de eigen omgeving begeeft roept dat angst op. Dus zorgt die persoon er voor om zo snel mogelijk weer in een vertrouwde omgeving te zijn.

Zware preken

In dat verband werden bijvoorbeeld de ‘oordeelspreken’ binnen bepaalde gemeenschappen genoemd. Het gaat er heftig aan toe. Je zou kunnen zeggen: ‘dat wil ik niet horen’. Maar als je die preken maar lang genoeg hoort worden ze vanzelf vertrouwd. Ook als je krijgt te horen dat je verdoemd bent, dan nóg zijn ze vertrouwd. Dat verklaart (voor een deel) waarom mensen bij zo’n gemeenschap willen blijven horen.

Natuurwetenschappen

De term hysterese kwam ik bij een digitaal onderzoek bijna uitsluitend tegen in de natuurwetenschappen. Bijvoorbeeld bij een thermostaat. Daalt de temperatuur naar 18 graden, dan slaat de verwarming aan. Als de thermostaat direct weer een signaal zou geven als de temperatuur 18,0001 graad is, zou hij continu aan en uit gaan. Daarom zit er speelruimte in, bijvoorbeeld: de verwarming slaat aan bij 18 graden en gaat weer uit bij 18,5 graden.

Psychologische bandbreedte

Als je er zo naar kijkt heeft hysterese te maken met een bepaalde bandbreedte. Vertaal je dat in psychologische termen, dan zie je dat er waarschijnlijk veiligheid wordt ervaren, zo lang je ergens binnen de grenzen van de vertrouwde bandbreedte verblijft. Kom je daar buiten, dan kost het veel moeite om je te handhaven. Dat verklaart ook waarom jongeren zich soms een tijdje afzetten tegen strakke (bijvoorbeeld) religieuze kaders en zich een paar jaar later weer helemaal ‘voegen’. Bij de Amish heet die fase ‘Rumspringen’: uit de band springen en vervolgens terugverlangen naar de oude zekerheden.

Austisme

Ik moest in dit verband denken aan stoornissen binnen het autistisch spectrum. Zou het kunnen zijn dat bij mensen met autisme de bandbreedte beperkt is en scherper staat afgesteld? Oftewel: mensen met autisme hebben meer behoefte aan een scherp begrensde afstelling. Als de binnenwereld maar ‘klopt’ volgens vaste principes wordt daar de veiligheid uit ervaren. De buitenwereld, waar dingen anders verlopen, wordt als onveilig ervaren. Die andere wereld wordt dus zoveel mogelijk vermeden, want daar slaat de gevoelsthermostaat op hol.

Mijn werk kost me veel energie, vertelt Fred Janssen. Ik kan maar halve dagen werken. Na afloop van zo’n werkdag ben ik helemaal uitgeput. Ik heb wéér zóveel onbekende geluiden gehoord en dingen gezien die zeer doen aan mijn ogen dat ik een paar uur nodig heb om bij te komen. Ik sluit me dan op in mijn eigen kamer en ga een stukje schrijven. Dat d0e ik altijd met de hand, met de hoofdletters in rood en de rest van de tekst in blauw. Daar begon ik mee toen ik leerde schrijven. Het geeft me nog steeds rust. Hoe méér de buitenwereld verandert, des te langer moet ik schrijven om weer mijn rust te kunnen vinden. Soms heb ik zóveel tijd nodig dat ik niet eens meer kan eten. Na het schrijven ga ik ik direct naar bed. 

 

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s