Persoonlijkheidsstoornissen (4)

Onder de tweede groep persoonlijkheidsstoornissen (‘cluster B’) vallen de stoornissen die te maken hebben met het hanteren van emoties (zie 2 bij persoonlijkheid, het eerste blog uit deze serie).

Een deel van de problemen gaat vermoedelijk terug tot vroege problemen in de opvoeding, zoals hechtingsproblematiek, ouders met psychiatrische problematiek, of een kind met een moeilijk temperament.

Het hanteren van de vaak heftige emoties en gevoelens van agressie is bij deze mensen een groot probleem. Ze reageren heftig op frustraties, ‘een klein steentje in de schoen kan leiden tot een groot gedragsprobleem’.

a) De antisociale persoonlijkheidsstoornis (vroeger: de ‘psychopaat’) valt vooral opvalt door het onvermogen om zich te conformeren aan wettelijke voorschriften. Als er een regel is voelt dat als inperking van de vrijheid. Daar verzetten ze zich tegen. Ook zijn het mensen die spanning opzoeken: er is sprake van frequent risicovol gedrag. De grens naar fysieke agressie ligt laag en als er bijvoorbeeld alcohol in het spel is verdwijnt die grens al helemaal. Daarnaast valt het gebrek aan wroeging na incidenten op: er is sprake van een zeer beperkte gewetensontwikkeling.

Veel pubers vertonen ook deze kenmerken, maar we spreken pas van een anti-sociale persoonlijkheidsstoornis als het gedrag door de jaren heen bijzonder hardnekkig blijkt te zijn.

Een voorbeeld was een overvaller (op TV) die oog in oog kwam te staan met de eigenaar van een winkel. De man was sinds die overval aan een rolstoel gebonden. Volgens de overvaller had die meneer zélf het risico genomen. “Als je meneer zo’n beroep kiest dan weet je toch dat je overvallen kunt worden? Wie met veel geld om gaat loopt nu eenmaal altijd risico!”

Ook ligt de schuld altijd bij de ander. Bij neuroticisme geef je jezelf de schuld, maar bij deze stoornis zie je je eigen aandeel niet. Willem van E., die jarenlang iedere behandeling onmogelijk maakte in de Mesdagkliniek (hij weigerde met hulpverleners te praten), vertelt na de moord op een aantal vrouwen dat de hulpverlening hem in de modder heeft laten zakken en dat hij daarom tot zijn daden is gekomen.

In het volgende blog eerst even iets over de tweede persoonlijkheidsstoornis binnen cluster B in relatie tot hechting: de borderline-persoonlijkheidsstoornis. Daarna een blog over de borderline persoonlijkheidsstoornis zélf.

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s