Alle contact verbreken

Welke persoonlijkheidskenmerken passen bij een persoon die ‘opeens’ alle contacten verbreekt en niets meer met iemand te maken wil hebben? Dat was de vraag uit een team toen een cliënt er voor de derde keer helemaal alleen voor kwam te staan. Tot drie keer toe had ze voor zichzelf al trouwplannen gehad, maar haar vriend was opeens ‘verdwenen’.
Narcisme
Het totaal verbreken van alle contact kan te maken hebben met narcisme. Eén van de kenmerken van de narcist is namelijk dat hij er niet tegen kan als de ander problemen heeft. De ander is er ten dienste van het eigen plezier, dan moet het dus niet te ingewikkeld worden.
Daarnaast zijn narcistische mensen niet droevig, maar woedend als de zaken anders lopen dan ze zich hadden voorgesteld. Zo kende ik een man die woedend was vanwege de ziekte van zijn vrouw. Het lag allemaal aan haar, ze had een verkeerde levensstijl en dat ze ziek was was háár schuld. Eigenlijk zei hij daarmee: ‘ik ben heel boos op jou dat je nu niet altijd meer voor mij klaar kunt staan’. Want de ander is er ten dienst van de narcist zelf.
Stalken
Er zijn echter ook narcisten die juist niet los kunnen laten. Dat zijn de mensen die – als de ander de relatie verbreekt – gaan stalken. Het feit dat de ander de relatie verbreekt zien ze als krenking. Dat is dus onverdraaglijk.
Ze doen er alles aan om alsnog de persoon te binden. Of het nu goedschiks gaat of kwaadschiks, als ze maar het gevoel behouden dat ze over de ander de controle hebben. Ook als de ander een nieuw slot op de deur zet betekent dat controle: ze hebben kennelijk toch nog zóveel invloed dat de ander iets moet doen. Daarmee ben je dus alsnog in beeld.
Borderline
Eén van de kenmerken van borderline is de ambitendentie: het zwart-wit denken. Iemand wordt op een voetstuk gezet óf hij deugt nergens meer voor.
Bij borderline zie je nogal eens dat iemand die eerst heel erg op een voetstuk werd gezet vervolgens totaal wordt verguisd. Het zijn dus juist de mensen die eerst geïdealiseerd werden, die daarna de klappen opvangen. Wees dus niet verbaasd dat je bij iemand met ernstige borderline-problematiek ziet dat hij eerst de deur plat liep en vervolgens levenslang de ander negeert.
De oorzaak zit deels in het niet kunnen omgaan met teleurstellingen. Borderline wordt wel omschreven als een emotieregulatiestoornis. Iemand die wordt geïdealiseerd mag ook geen fouten maken. Dat kan natuurlijk niet. Dus valt de persoon bijna per definitie van zijn voetstuk.
Tegen begeleiders zeg ik dan ook dat één van de signalen dat het mis kan gaan in het werk is als je ‘de beste begeleider’ wordt genoemd. Dan volgt er bijna altijd daarna een forse aanvaring waarbij je misschien wel nooit meer als begeleider binnen mag komen.
Autisme
Ook bij autisme is vaak sprake van zwart-wit denken. Maar daar werkt het weer anders. De wortel zit niet in de ambitendentie, maar in het schematisch denken. Mensen met autisme kunnen soms opvallend goed de geschiedenis wissen. Ik zeg dan wel eens: ‘er gaat gewoon een andere floppy in het hoofd’. In communicatietermen: er gaat een rood kruis door de foto van de persoon en hij bestaat daarna gewoon niet meer. Opvallend bij mensen met autisme is nogal eens dat ze vervolgens de informatie ook gewoon lijken te kunnen ‘blokken’: geweest is geweest.
De aanleiding bij mensen met autisme is nogal eens een gevoel dat het één niet samen kan gaan met het ander. Zo ken ik het verhaal van een man die na de echtscheiding van zijn broer nooit meer contact wilde hebben met die broer. Want scheiden is fout en met foute mensen moet je geen contact hebben.
Zwart-wit
Gemeenschappelijk aan deze drie oorzaken is het onvermogen om in grijstinten te denken: iemand is goed óf iemand is fout. Het oordeel over de ander wordt in de loop van de tijd ook niet meer genuanceerd: dat oordeel blijft in stand. Want als er geen communicatie is vormt dat tevens de ‘garantie’ dat de persoon zwart-wit kan blijven denken. Bemiddeling (mediation) heeft ook geen zin. De ander kan geen goed meer doen…
Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s