Communicatie: de betweter (3)

Gisteren heb ik met een team heerlijk kunnen oefenen met betweteren. Er passeerde allerlei casuïstiek de revue: cliënten, ouders van cliënten, eigen familieleden, maar misschien ook wel de begeleider zelf. Want als je allergisch bent voor betweters zegt dat ook iets over jezelf.

Lichte verstandelijke beperking

Er zijn nogal wat mensen met een lichte verstandelijke beperking die zich behoorlijk betweterig kunnen opstellen. Bij hen speelt dan bijvoorbeeld het onvermogen om het eigen denken te veranderen een rol. Het is vaak geen onwil, maar onvermogen. Als je veel moeite hebt om controle over de wereld te houden zet je jezelf schrap om te behouden wat je nog net kunt bevatten. Dan moet een ander niet aan die kennis van tornen…

De begeleiders vertelden gisteren dat deze kennis hen helpt in het ‘anders kijken naar’. Als iemand grote moeite heeft om zijn hoofd boven water te houden moet je daar niet extra informatie bovenop gooien die de wereld nóg meer complex maakt. Je moet juist proberen om de wereld meer simpel te maken, zodat er misschien toch nog ruimte komt voor verandering.

Eén van de problemen in de begeleiding is dat we vaak veel te verbaal begeleiden. En dat is nu juist één van de zwakke kanten van mensen met een lichte verstandelijke beperking: onze taal is veel te complex. Dat betekent dat je letterlijk en figuurlijk een vertaalslag moet maken. Het is geen tovermiddel, maar het geeft wel mogelijkheden. Korte zinnen, veel pauzes, eenvoudige woordkeus en veel laten zien of opschrijven.

Komt een patiënt bij de tandarts…

Het tweede aspect dat ter sprake kwam was het uit de strijd (kunnen) blijven. Daarbij heb ik opnieuw de casus van de patiënt bij de tandarts in de strijd geworpen. “Komt een patiënt bij de tandarts…”

De patiënt gaat in de stoel zitten. Voordat de stoel achterover is gegaan heeft de patiënt al uitgelegd wat de bedoeling is. De twee tanden in het bovenfront zijn niet mooi en dat kan opgelost worden als er twee implantaten worden geplaatst. De patiënt heeft het overigens over implantantaten, dat is een interessante vergissing. Waarschijnlijk gaat hij straks bij de rondetonde linksaf…

tandarts deurDe tandarts betreedt het verbale spreekgestoelte en probeert aan de patiënt uit te leggen dat implantaten in zijn geval niet zo’n goede optie zijn. Maar daar is de patiënt het helemaal niet mee eens: hij weet zéker dat implantaten de beste oplossing zijn. Op het moment dat iemand het zéker zegt te weten, zeker als het zijn eigen vakgebied niet is, is de kans aanzienlijk dat je te maken hebt met een betweter.

De tandarts voert een ontsnappingsmogelijkheid uit. Hij zegt: “Ik wil er nog eens over nadenken, gaat u er ook nog even over nadenken en dan maken we over een maand een nieuwe afspraak.” De tandarts hoopt dat de patiënt dan tot inkeer is gekomen (‘verbaal verzwakt is’) en de patiënt bedenkt dat hij die periode goed kan gebruiken om met nieuwe verbale munitie te komen. Oftewel: een wapenstilstand die ingezet wordt op met verse slagkracht het verbale strijdperk weer te kunnen betreden.

(wordt vervolgd)

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s