Psychologie van de pijn (3)

Hoogsensitiviteit en angst

Waardoor ontstaat angst?

Er zijn mensen die menen dat angst vooral door de ouders veroorzaakt wordt. Is de moeder bang voor spinnen, dan wordt de dochter ook bang voor spinnen? Wat deze mensen over het hoofd zien is dat er een groot verschil in angstgevoeligheid bestaat tussen kinderen (onderzoek van psycholoog Catell). De zogenaamd hoogsensitieve kinderen, die erg prikkelgevoelig zijn, zullen doorgaans ook veel angstiger zijn. Er komt veel binnen en al die informatie moet ook nog eens onder controle worden gehouden.

Daarbij kun je je afvragen wat er eerst komt: de kip of het ei? Angst versterkt de prikkelgevoeligheid. Omgekeerd maakt een hoge mate van prikkelgevoeligheid de angst ook weer groter, omdat je teveel dingen tegelijk onder controle wilt houden.

Tandarts

Toch heb ik bij de behandelingen die ik bij de tandarts observeer vaak kunnen zien dat de angst van de ouders voor de tandarts de angst van het kind versterkt. Kinderen zijn van nature sterk gericht op de emotie van de ouders. Ze kijken bij een spannende situatie naar de ogen van de moeder. Kijkt de moeder angstig, dan reageert het kind ook met angst. Het betekent ook dat de angst van bijvoorbeeld een moeder kan maken dat haar dochter de behandeling als extra pijnlijk ervaart.

Hoewel het helemaal tegen mijn oorspronkelijke idee in gaat (ouders bieden steun aan een kind in spannende omstandigheden) is mijn ervaring dat bij ouders die zelf bang zijn voor de tandarts de behandeling vaak beter gaat als de ouders er niet bij zijn.

Kennelijk versterkt het ervaren van pijn door de omgeving ook dat degene die pijn heeft daar nog meer last van krijgt.

Fysieke en emotionele conditie

Er zijn allerlei psychologische én lichamelijke factoren die de ervaring van pijn minder maken of juist versterken.

tandartsIemand die erg bang is dat er iets niet in orde is in zijn lichaam voelt ook vaak ieder pijntje.

Wie niet lekker in zijn vel zit voelt de pijn ook heftiger. Wie in een psychologische en fysieke topconditie bij de tandarts in de stoel gaat zitten zal gemiddeld minder pijn ervaren dan iemand die depressief is of tegen een griepje aan zit.

Als de patiënt erg bang is dat een behandeling veel pijn zal doen zal hij des te meer pijn voelen. Wachtkamergesprekken die vertellen hoe erg het allemaal is zijn niet bevorderlijk voor het emotionele welbevinden van de patiënt. Het blijkt zelfs dat patiënten die tijdens de behandeling weinig pijn hebben gevoeld later toch de behandeling als pijnlijk kunnen ervaren. De emotie beïnvloedt dus zelfs het geheugen.

Het gaat hier niet om aanstelleritus mentalis, maar om een psychologisch proces dat er bij alle mensen van nature bij hoort. Wel is de één wat meer gevoelig voor dit soort psychologische processen dan de ander.

Pijn is dus niet los verkrijgbaar. Pijn is ook niet meetbaar. “Deze behandeling kost u 23 pijnpunten.”Je psyche beïnvloedt de ervaring van de pijn. Omgekeerd beïnvloedt de ervaren pijn ook weer je psyche.

De tandarts of mondhygiënist en pijnbeleving

De angst voor de tandarts is één van de meest voorkomende voorkomende vormen van angst. Die angst heeft mede te maken met het feit dat het mondgebied zo ontzettend belangrijk is. Vanaf de eerste dag van ons leven is de mond van levensbelang.

Daarnaast voelen mensen zich (vooral bij de klassieke vormen van behandeling) vaak machteloos in de stoel. Je kunt immers geen kant uit?

Daarnaast: pijn in de mond ontregelt ons dagelijks leven direct. Een kleine beschadiging van de tong, een blaar in de wang, een pijnlijke keelontsteking: het heeft direct invloed op ons welbevinden. Terwijl je een plekje op je been vaak nauwelijks opmerkt zijn mensen zich pijnlijk bewust van klachten in het mondgebied.

Wanneer een tandarts of mondhygiënist pijn veroorzaakt tijdens de behandeling veroorzaakt dit dan ook vaak onevenredig sterke emotionele gevoelens bij de patiënt.

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s