Sociale interpretatie (1)

Naar aanleiding van een eerder blog zouden we het nog even hebben over de zogenaamde sociale interpretatie. 

Je staat in de rij voor de bus.

Voor jou stappen mensen in. Nét als jij naar binnen gaat sluiten de deuren.

Je ziet nog nét in de spiegel het gezicht van de chauffeur. Hoe reageer je dan?

Dat vroeg Professor B. Orobio de Castro aan het verzamelde publiek (op het Congres Met het oog op Behandeling, over mensen met een lichte verstandelijke beperking).

* De één ziet een lachje en denkt: ‘hij lacht me vierkant in mijn gezicht uit’.

* De ander denkt: ‘hij lacht me vriendelijk toe’.

* Een derde denkt: ‘het is een verontschuldigend lachje van ‘sorry, ik moet me aan de dienstregeling houden en er staat alweer een bus achter’.

* De vierde denkt: hij kijkt stoïcijns, hij had het helemaal niet door, hij zag mij waarschijnlijk over het hoofd.

* De vijfde kijkt niet eens. Hij is alleen maar verbaasd dat de bus wegrijdt en wacht op de volgend bus.

Hoe interpreteren wij sociaal gedrag?

Deze verschillende reacties hebben te maken met onze sociale waarneming. Voor iedereen is de situatie hetzelfde. Toch interpreteren we allemaal verschillend.

Het is natuurlijk erg interessant om er achter te komen hoe dát nu komt….

Hoe je waarneemt bepaalt vervolgens ook nog eens je gedrag….

Slachtoffer

Er zijn mensen die de bedoelingen van anderen bijna vanzelf als negatief interpreteren. Dat zijn de mensen die zichzelf het slachtoffer voelen. Er gebeurt iets en ze denken meteen dat het gedrag van de ander op hen gericht is.

“Toen ze mij aan zag komen lopen wist ze niet hoe snel ze de andere kant uit moest lopen. Ze wilde me absoluut niet tegen komen” vertelt mevrouw Damstra. Het kan aannemelijk klinken. Maar het kan ook heel goed zo zijn dat die andere mevrouw haast had en mevrouw Damstra niet eens gezien heeft. Maar vanuit haar neiging om zichzelf als slachtoffer te zien lijkt mevrouw Damstra niet in staat om een andere verklaring aan het gedrag te geven. Het is allemaal tegen háár gericht.

Deze manier van tunneldenken komt vaak voor bij mensen met kenmerken van borderline. Ze voelen zichzelf snel afgewezen. En dan is er geen ruimte meer voor nuances. Het is zwart óf wit, grijstinten bestaan niet. Anderen zijn goed of fout. En wie fout zit, daar is geen contact mee mogelijk. Zo iemand kan het niet meer goed doen.

Betrekkingsidee

Deze manier van denken zou heel goed kunnen passen bij een diepgeworteld verlangen om gezien te worden (zie de eerder genoemde visie van psychiater Jaap Veldkamp). Ook als je denkt dat je afgewezen wordt, word je tóch gezien. Het is dan dus weer een variant op het thema ‘betrekkingsidee’. Die mevrouw zag mij en toen liep ze snel de andere kant uit. Dat ze wegliep zónder mevrouw Damstra gezien te hebben zou betekenen dat ze niet gezien was. Dat is nóg minder te verdragen.

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s