Weglopen (2)

Hechting en weglopen

            Vanuit ontwikkelingsdynamisch perspectief bekeken hebben hechting en weglopen alles met elkaar te maken. Op de leeftijd van 2 jaar is de peuter van twee volop op zoek naar enerzijds de veiligheid van de vertrouwde opvoeder en anderzijds het op zoek zijn naar het eigen ik. Oftewel: weglopen en gepakt willen worden.

In de werkdefinitie van veilige hechting weet het kind enerzijds de veilige opvoeder op te zoeken als het spannend is en anderzijds durft het op onderzoek uit te gaan als het veilig is. Bij onveilige of verstoorde hechting is deze balans verstoord: óf het kind durft niet uit de buurt van de vertrouwde opvoeder te gaan óf het is die opvoeder juist iedere keer kwijt omdat er te weinig binding is.

Als ik kijk naar de vroegste sociaal-emotionele ontwikkelingsfasen binnen het denken van Prof. dr. Anton Došen, dan zou ik het volgende model kunnen bedenken:

  1. Adaptatiefase > Het kind loopt – als het de kans krijgt – weg naar dingen die het interessant vindt. Dat zijn nogal eens obsessies: op zoek naar blikjes, naar stadsbussen, naar snoep, naar winkels. Soms rent het kind ook weg omdat het een prettige ervaring is: je lijf extra ervaren.
  2. Socialisatiefase > Het onbestemde weglopen naar een plek waar het mooi is, waar het zich prettig voelt, zonder te weten waar die plek is.
  3. Individuatiefase > Het kind loopt weg om vat op de eigen identiteit te krijgen. Ik loop weg dus ik besta. Het loopt ook weg om onder de druk van regels uit te komen en om op die manier de regie te ervaren over het eigen bestaan.

Over deze manier van kijken heb ik niets in de vakliteratuur gevonden, maar soms bedenk je zelf ook wel eens wat op basis van wat je in de klinische praktijk tegen bent gekomen…

Hechtingsstoornis en spanning

Kinderen met hechtingsstoornissen zijn vaak spanningzoekers. Dat spanning-zoeken kan ook ambivalent zijn. Zoeken naar spanning én niet tegen spanning kunnen.

Bart had een zeer ambivalente relatie met zijn moeder. Hij wilde graag dat ze op bezoek kwam, maar meestal liep dat bezoek ook uit op een conflict. Maar die ambivalente relatie was wederzijds. Bart’s moeder kwam vaker niet dan wel op bezoek als ze een afspraak had gemaakt. Dus zat Bart ook altijd in spanning óf zijn moeder wel kwam. Die spanning leidde bij Bart tot een drieslag van mogelijke reacties: óf hij stak iets in de fik, óf hij ging iets stelen (vanwege de kick) óf hij liep weg en was soms twee of drie dagen onvindbaar.

Is er sprake is van een zeer ambivalente relatie is de opvoeder de spanningsbron voor het kind. In dat geval zullen kinderen soms weglopen om uit de buurt van die spanning te blijven.

Behandeling en weglopen

Als mensen met hechtingstoornissen een behandeling volgen om zich te leren hechten komt er na een aantal maanden tot een jaar een periode dat het veel slechter met ze gaat.

Ze ontdekken opeens dat ze een bodem krijgen in hun bestaan. Maar in plaats van dat je zou denken dat het voortaan beter met ze gaat gaat het juist minder goed. De binding aan mensen roept namelijk angst op. Vaak zie je op zo’n moment ook depressieve gevoelens ontstaan.

Het weglopen is dan dus een signaal dat de therapie aanslaat. Maar het is ook het moment waarop mensen die behandeld worden er liever mee willen stoppen. Want als je je gaat binden word je ook bang dat jij verlaten kunt worden.

Ontwikkelingsdynamisch is dit een periode in de behandeling die lijkt op de peuter die overdag van mamma wegloopt en ‘s avonds niet durft te slapen omdat mamma zomaar kan verdwijnen….

 

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s