Doorgeslagen in de liefde

Mariska is de dochter van een alleenstaande moeder. Haar vader heeft ze nooit gekend.

Voor haar moeder is Mariska ontzettend belangrijk. Alles draait voor de moeder om haar dochter. Het lijkt wel of de moeder zonder de dochter geen bestaansrecht heeft.

De jeugd van Mariska

Aan aandacht is Mariska nooit te kort gekomen. Er is geen beeld van hoe het vroeger thuis ging. Maar de moeder vertelt dat ze dag en nacht voor haar dochter klaar stond. Vaak sliep de dochter bij haar moeder in bed. Op de vraag hoe het met het eten ging (als baby, als peuter) antwoordde de moeder dat ze tot haar vierde jaar borstvoeding heeft gegeven. Dat was het beste voor haar dochter.

Als kleuter ging Mariska wel naar de kleutergroep op school. Maar niet lang. Volgens haar moeder hielden de juffen onvoldoende rekening met de bijzondere behoeften van haar dochter. Op drie scholen is ‘het’ geprobeerd, maar dat duurde nooit langer dan een paar weken. Hoewel ze leerplichtig was is Mariska ook nooit naar de basisschool gegaan. Een test wees uit dat er sprake was van een ernstige verstandelijke beperking. Toen kwamen er kinderdagcentra in beeld. Ook daar is Mariska wel eens geweest. Maar altijd haalde moeder haar na een paar weken weer thuis. De zorg was niet ingesteld op de speciale behoeften die Mariska heeft.

Nog steeds thuis

Inmiddels heeft Mariska ruimschoot de volwassen leeftijd bereikt. Ze woont nog steeds bij haar moeder. Er is wel geprobeerd om haar ergens te laten logeren. Maar steeds haalde haar moeder haar vroegtijdig naar huis, want de zorg was niet goed.

Mariska heeft ondertussen allerlei lichamelijke klachten. Ze is volgens moeder volledig op háár zorg aangewezen. Mariska gaat nooit zonder haar moeder de deur uit. Alle hulp wordt door moeder geregisseerd. Onlangs zei moeder (toen er een voorstel kwam voor een ‘afwijkende maaltijd’): ‘daar kan haar maagje niet tegen’. Een begeleider op het logeerhuis vertelde dat moeder ’s morgens om 7 uur al opbelde of de pap wel 40 seconden in de magnetron ging en niet 35 seconden, want dan zou haar dochter de hele dag maagkrampen hebben.

En dat alles terwijl bij de mensen die haar kennen de indruk bestaat dat Mariska best een aantal zaken zelf zou kunnen doen en zelf zou kunnen regelen. De vraag komt zelfs aan de orde of ze ‘van oorsprong’ wel verstandelijk gehandicapt is. Maar moeders reactie is bij voorbaat al: ‘dat kan ze niet!’.

Perspectief

Wat is het perspectief van Mariska? Als begeleider of behandelaar is je eerste reactie: Mariska moet los worden gemaakt van haar moeder. Niet voor niets is de pedagogiek emancipatorisch georiënteerd. De behoefte bij onszelf om Mariska los te weken heeft trouwens ook met onze eigen persoonsstructuur te maken. Hebben we niet allemaal in meerdere of mindere mate te maken gehad met de behoefte om onszelf los te maken van onze ouders?

Wie gaat proberen om vanuit deze houding moeder en dochter van elkaar los te weken zal zelf vast gaan lopen. Je maakt één stap vooruit en moeder zet twee stappen achteruit (en zegt de zorg op). De strijd aangaan is de zorg verliezen. “Moeder is doorgeslagen in de liefde” zei een begeleider, “maar het is wél liefde”. Als je er zo naar kijkt wijs je de moeder niet af, maar probeer je geleidelijk ingangen te vinden voor samenwerking, voor meer vertrouwen. Maar daarbij schakel je dan de moeder niet uit, maar juist in.

Dezelfde patronen als tussen deze moeder en deze dochter kun je trouwens ook zien in verhoudingen binnen de ouderenzorg: de zorg van de dochter voor de moeder of de zorg van de echtgenoot voor de partner. Overal waar sprake is van persoonlijke relaties, van verbinding en van zorg kunnen zich vergelijkbare omstandigheden voordoen.

In zijn boek ‘Moeders met een missie’ beschrijft orthopedagoog Chiel Egberts vergelijkbare situaties. ‘Symbiose in de driehoek cliënt, familie en begeleider’. Uitgegeven door uitgeverij Agiel, 14,95 euro.

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: