Zintuigen (6)

De verwerking van zintuiglijke ervaring is een heel specifiek vakgebied. In een onderzoeksverslag noemt Frank Velthausz drie trappen van waarneming:

1. diffuus waarnemen: je neemt waar, maar je concentreert je er niet op

Je bent aan het koken. Ondertussen gaat de telefoon. Je raakt in gesprek. Ondertussen hoor je van alles, je ziet van alles, je voelt de hoorn van de telefoon, je ruikt de geur van het huis.

 2. feitelijk waarnemen: de aandacht wordt gericht op de omgeving, je probeert te achterhalen wat er gebeurt

 Opeens valt je een bijzondere geur op. Je ‘spitst je neus”: het ruiken krijgt als zintuig voorrang.

 3. gewaarworden: je verbindt een betekenis aan datgene wat je waarneemt.

Je bedenkt: ik ruik dat er iets aan brandt. De aardappelen branden aan.

4).  het handelen: met de informatie die je binnen hebt gekregen ga je iets doen.

          Het onderzoek van Frank Velthausz spitst zich uiteindelijk toe op de vraag hoe waarneming bij mensen met een zeer ernstige meervoudige beperking verloopt. Mijns inziens zou het ook boeiende uitkomsten kunnen bieden in het bestuderen van de verwerking van zintuiglijke indrukken bij bijvoorbeeld mensen met autisme.

Autisme

Mijn indruk is de volgende: mensen met een stoornis binnen het autistisch spectrum

1.  komen vaak sneller tot stap b (feitelijk waarnemen).  Ze slaan dus het diffuse waarnemen over. Dat maakt het leven erg gecompliceerd: je hoofd zit heel snel vol met feitelijke waarnemingen.

2. Doordat er op die manier teveel informatie binnen komt kost het hen veel meer moeite om stap c te nemen: de betekenisverlening. Het aanbod aan prikkels is te groot, waardoor de stap naar de betekenis niet meer lukt.

3. Ook de stap naar het handelen blijft steken omdat ze geen betekenis hebben kunnen verlenen.

Desmond ziet allerlei pluisjes op het kleed. Hij stuift er op af. Daarna gaat hij aan het kleed ‘plukken’. Als je hem niet bijstuurt blijft hij daar de hele dag mee bezig. Hij komt niet tot feitelijke betekenisverlening (dit is een kleed met pluisjes) en hij slaagt er ook niet in om het zien tot effectief handelen om te zetten. Desmond blijft steken in het ‘stereotyp betasten’ van de pluisjes. Hij komt niet tot andere activiteiten.  

[1]  n.a.v. F.J.M. Velthausz: Onderzoeksrapport “Waarneming bij mensen met een zeer ernstige meervoudige handicap” (Esdégé-Reigersdaal, 2005)

 

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.