Van sekte naar ISIS (2)

Wat hebben dictators en sekteleiders met elkaar gemeen?

R.U. Lifton deed uitgebreid onderzoek naar de dictatuur onder Mao tse Tung. Hij zag de volgende kenmerken:

a) De volledige beheersing van het leefmilieu. De volgelingen worden afgeschermd van alle ongewenste invloeden van buitenaf. Ook kritische discussies binnen de groep worden uitgebannen. Er zitten altijd verraders in de groep die iedere mogelijke kritische noot zullen rapporteren.

b) Onfeilbaarverklaring: de beslissingen en opvattingen van de leider zijn boven iedere discussie verheven. Zoals de Paus ‘ex cathedra’ onfeilbaar was, zo zijn ook sekteleiders en dictators onfeilbaar in hun uitspraken. De leider is een heilige die alle waarheid in pacht heeft.

c). De eis van zuiverheid: iets is helemaal goed óf het is fout. Alles wat buiten de ideologie valt is slecht. Dit leidt tot een praktijk van zuiveringen. Wie de ideologische standaard niet haalt wordt vernederd, gestraft of buiten de groep gezet.

d). Aandringen op bekentenissen van overtreding: daardoor krijgt de groep meer grip op ‘twijfelgevallen’, mensen die nog niet al hun eigen denken ingeleverd hebben. Bovendien hebben deze bekentenissen een voorbeeldfunctie voor andere twijfelaars. Ze geven tevens het signaal af: het individu telt niet, slechts de groep telt.

e). Ideologisch jargon: men kent een eigen taalgebruik, vaak voorzien van neologismen (nieuwe woorden die een associatie oproepen met oude vertrouwde klanken). Deze termen zijn zó abstract dat ze naar eigen believen vervormd kunnen worden. Ze zijn zo ‘binnen de groep’ dat buitenstaanders er niets van begrijpen en zich óf een vreemdeling zullen voelen óf alles in het werk zullen stellen om het alsnog te kunnen begrijpen.

f). Rituelen die de groepsleden het gevoel geven dat het allemaal vertrouwd is, vaak eindeloos herhalen, wat uiteindelijk het effect van ‘hersenspoeling’ geeft.

(grotendeels ontleend aan een artikel in ‘de Psycholoog’, februari 2015).

Jim Jones en David Koresh

Ooit heb ik een serie artikelen geschreven naar aanleiding van de ontwikkelingen bij de Peoples Temple Church, de sekte die onder leiding stond van Jim Jones. Het grootste deel van deze sekte vertrok later naar Guyana waar Jonestown werd gesticht. Uiteindelijk kwamen hier ruim 900 mensen om. In deze sekte zag je alle kenmerken die ook door Lifton worden beschreven.

Wat je ook zag was dat Jim Jones begon als een idealistisch predikant, maar dat hij – naarmate hij meer populair werd – steeds banger werd om zijn invloed kwijt te raken. Jones kwam uit een zeer complex gezin en had in zijn jeugd weinig liefde ervaren. Nu konden zijn benen de weelde van de aandacht emotioneel niet verdragen. De angst om dat allemaal alsnog te kunnen verliezen leidde tot steeds meer sektarische tendensen.

Dezelfde ontwikkeling was ook te zien bij de ‘volgelingen van de zeven zegels’: de volgelingen van David Koresh. De sekte ging zich steeds meer bewapenen en sloot zich steeds meer af van de buitenwereld. Koresh oefende op een steeds zwaardere manier invloed uit op zijn volgelingen, waarbij uiteindelijk intimidatie en geweld aan de orde van de dag waren. Uiteindelijk kwamen in een vuurgevecht met de politie ruim honderd mensen om.

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: