Is Maurice een moeilijk kind?

In zijn boek ‘Zorgenkinderen’ beschrijft Prof. Juliaan van Acker de achtjarige Maurice.

Maurice geeft al vanaf zijn peutertijd problemen. Op 2½ jarige leeftijd wordt hij als buitengewoon druk beschreven. De Riagg geeft op 4-jarige leeftijd aan dat er sprake moet zijn van een neurologische afwijking. Een jaar later stelt een neuroloog de diagnose ADHD.

Weer enige tijd later stelt de schoolpsychologe (van de ZMOK-school = School voor Zeer Moeilijk Opvoedbare Kinderen, waar Maurice inmiddels op zit) dat er sprake is van ADHD en PDD-NOS (de oude term voor een aan autisme verwante contactstoornis). Opmerkelijk is dat het RIAGG juist géén psychiatrische stoornissen en géén contactstoornis heeft vastgesteld. De school gebruikt (mede) de diagnose om aan te tonen dat Maurice toch écht het probleem is. Piet Adriaans heeft vergelijkbare situaties beschreven in zijn boek Casus in kaart gebracht. “Zodra we een pedagogisch probleem niet meer kunnen hanteren plakken we een kind een etiket op zodat alle problemen op die manier verklaard kunnen worden.”

Van Acker besluit een co-assistent te laten investeren in Maurice. Dit is zeer tegen de zin van de schoolpsychologe. Een jongen met een contactstoornis moet je niet zomaar met een vreemde op stap laten gaan: daar wordt hij alleen maar angstiger van. Ook het team van de school is het er niet mee eens. Maurice is een groot probleem, zelfs binnen de ZMOK-school, met kleine klassen en zeer gespecialiseerd personeel.

De co-assistent ziet bij Maurice totaal ander gedrag. Maurice vindt de contacten gezellig, kletst heel wat af, is niet agressief en kan goed spelen.

De moeder van Maurice

Maurice is het oudste kind van een Bewust Ongehuwde Moeder. Wie zijn vader is, is onbekend. Moeder is opgegroeid in kindertehuizen. Moeder is woedend over de klachten die er over haar zoon zijn geuit vanuit de buurt. Tegelijkertijd meldt ze (in aanwezigheid van Maurice) dat ze hem misschien wel wat aan gaat doen of hem gewoon ergens zal dumpen. Ze heeft haar zoon ook aangegeven bij de politie omdat hij (8 jaar) 120 euro uit haar portemonnee heeft gestolen.

Moeder zou thuis ook allerlei mannen ontvangen, vermoedelijk in aanwezigheid van haar beide kinderen, maar volgens moeder is dat laster vanuit de buurt die haar weg wil hebben.

Moeder dreigt Maurice tijdens de bezoeken van de co-assistent steeds met straffen. Die worden nooit uitgevoerd en Maurice lacht zijn moeder gewoon uit. Ze vertelt dat ze haar zoon wel eens slaat omdat hij dat verdient, maar nooit te hard. Toen hij zijn moeder een keer had uitgescholden heeft ze hem zo hard in zijn gezicht geknepen dat het bloed er uit kwam, zo daagde hij haar uit. Ze vraagt zich af of ze wel van hem houdt. Het liefste brengt ze hem met een koffertje naar school om hem daarna nooit meer te zien.

Ze heeft een aantal opvoedingsadviezen gekregen van hulpverleningsinstanties. Zo was er een beloningssysteem ingezet, waarmee het goede gedrag van Maurice werd beloond. In een boze bui heeft moeder de lijst (met de plusjes die Maurice heeft verdiend) van de muur getrokken en verscheurd. Het advies om regelmatig naar buiten te gaan met Maurice legt ze naast zich neer: ze heeft altijd zere voeten.

Uithuisplaatsing

Vanwege de moeizame situatie thuis én op school wordt Maurice in een internaat geplaatst. Moeder is zeer ontevreden over de zorg die hij daar krijgt. “Er is daar totaal geen toezicht.” Ze dient een klacht in dat haar zoon zijn nagels tot bloedens toe heeft afgebeten.

Moeder wil ook geen contact meer met de plaatsende instantie en met andere hulpverleners. Ze hebben immers haar kind op een verkeerde instelling geplaatst?

Ondertussen ontstaan er problemen met het tweede kind van moeder. Het consultatiebureau maakt zich zorgen over zijn ontwikkeling. Hij is nu twee jaar en loopt nog niet en praat niet. Volgens moeder is dat grote onzin, ieder kind is immers verschillend.

Nog geen twee maanden na de plaatsing van Maurice in het internaat haalt zijn moeder hem naar huis. Als reden geeft ze op dat haar eigen ouders haar ook de deur hadden gewezen. Dat wil ze haar zoon niet aandoen…

Systeem

Van Acker stelt de vraag: “Faalt het opvoedingssysteem omdat Maurice zo’n moeilijk kind is, of is Maurice zo’n moeilijk kind omdat de omgeving niet op hem aansluit?” In ieder geval laat het zien dat je er pedagogisch met een diagnose van het kind vaak nog helemaal niet bent. “Het kan bij Maurice moeilijk volgehouden worden dat zijn problemen alleen veroorzaakt worden door een stoornis in het kind.”  

Maurice blijkt een zeer gevoelig jongetje te zijn, dat daarnaast zeer angstig is. Hij reageert met het zich groot maken op die angst. Naar zijn moeder toe is hij buitengewoon uitdagend: dat is zijn manier om te testen of hij er wel mag zijn. Van Acker noemt het niet, maar ik zou in dit verband denken aan verstoorde hechting: de moeder is zelf de spanningsbron voor haar zoon. En omdat er geen vader in beeld is is Maurice extra afhankelijk van deze moeder.

Je zult dus als behandelaar breder moeten kijken, naar het hele systeem. Risicofactoren zijn volgens Van Acker o.a.:  a. het ontbreken van een vaderfiguur in het gezin, b. het opvoedingsverleden van de moeder, c. de gebrekkige opvoedingsvaardigheden van moeder, d. de ruzies met de buren, e. het wonen in een achterstandswijk, f. de plaatsing van een kwetsbaar, angstig kind in deze vorm van speciaal onderwijs (met zeer veel hectiek).

Het is gemakkelijk om alleen het kind aan te pakken. Want nu is er wel érg veel werk aan de winkel. Maar alleen het kind behandelen gaat in deze situatie echt niet werken…

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Eén gedachte over “Is Maurice een moeilijk kind?”

  1. Hier heb je dus een kind dat misschien zelfs verkeerd “bedraad” is en zeker slecht “geprogrammeerd”. Als achttienjarige door de maatschappij volwassen verklaard, maar volgens Swaab met nog onvolgroeide hersenen. Die gaat vervolgens de fout in en komt in aanraking met justitie. En dan treedt het bijbelse gebod – oog om oog, tand om tand – in werking, met alle repercussies van dien.
    Maar wordt dan in feite niet een slachtoffer gestraft, in plaats van een dader. Maar ja; hij was ook een dader, dus je moet iets. Anders is het hek van de dam. Herprogrammeren is vrijwel onmogelijk en de bedrading wijzigen – b.v. door lobotomie – wordt niet ethisch gevonden.
    Je kunt geen ommelet maken, zonder een ei te breken. Wat is de oplossing van dit kip-ei-probleem?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.