Hoe nemen onze zintuigen de omgeving waar? (2)

Mark is gewend aan zijn blauwe Jordan-tandenborstel. Toch moet hij iedere dag opnieuw ontdekken dat dat de tandenborstel is. Hij doet dat door met zijn lippen tegen de haren van de borstel te drukken. Pas dan dringt het weer door dat dat de tandenborstel is. Mark neemt lichaamsgebonden waar. Via de (tactiele) aanraking ‘ontdekt’ hij iedere dag opnieuw dat dit een tandenborstel is. Maar het gaat snel, omdat Mark in de combinatie van deze blauwe tandenborstel en het lichamelijk ervaren van de tandenborstel snel de koppeling naar de betekenisverlening maakt.

Als je na 3 maanden de tandenborstel vervangt door een rode HEMA-tandenborstel moet hij pas echt weer gaan ontdekken dat dat een tandenborstel is. Nu duurt het op gang komen van de informatie en betekenisverlening extra lang. Voor Mark is het concept ‘tandenborstel’ niet duidelijk. Het is voor hem dus helemaal niet automatisch zo dat alles wat op een tandenborstel lijkt daarmee ook de betekenis van een tandenborstel heeft. Hij herkent deze tandenborstel niet als tandenborstel. Dus zal hij nu extra afhankelijk zijn van andere indrukken die hem laten herkennen dat dit een tandenborstel is. Bovendien mist hij de ‘smaak’ van de oude tandenborstel en de geur. Het komt nu écht in de eerste plaats op lichaamsgebonden ervaren aan. Het kan zelfs zo zijn dat het de eerste dagen zo’n tien minuten duurt voordat Mark de tandenborstel herkent. En het zal ook niet zo zijn dat hij de tweede dag al snel de draad op pakt. Het kan best zo zijn dat de snellere herkenning pas na een paar weken ingeslepen is.

Deze manier van betekenisverlening in stappen zien we vooral bij mensen met autisme, bij mensen met een zeer ernstige verstandelijke beperking en bij mensen in het derde of vierde stadium van dementie. Ook bij mensen met een visuele beperking zul je rekening moeten houden met een vertraagde herkenning, maar dan gaat het vooral om de vorm en de geur van de tandenborstel.  

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.