Ouders de schuld? (1)

 In de jaren ’60 lag het allemaal aan de ouders. Vooral aan de moeder.

Schizofrenie  was een gevolg van de double bind, de ambivalente houding van de moeder ten opzichte van haar kind.

Autisme was een gevolg van een moeder die niet van haar kind hield, een koelkastmoeder (Leo Kanner).  Volgens psychiater Bruno Bettelheim had de moeder op het kritieke moment (vlak na de geboorte) haar kind afgewezen. Daardoor kon het kind nu alleen maar overleven door een eilandje te zijn, zonder emotioneel contact met de ouders.

In de jaren ’80 was er een documentaire op TV over een Canadese jongen met het Syndroom van Down die glansrijk een diploma had gehaald op een middelbare school. Hoe dat mogelijk was? Zijn ouders hadden onvoorwaardelijk in hem geloofd. Ouders die dat niet deden veroorzaakten zelf de achterstand van het kind. Men gaf in de uitzending geen informatie over een zeldzame variant van het Syndroom van Down (‘mozaïek’) waarbij kinderen een veel hogere intelligentie hebben. Waarschijnlijk was dat bij die jongen het geval.

Door dit soort uitspraken en uitzendingen is aan ouders veel onrecht gedaan. Bovenop het verdriet en het schuldgevoel dat ze vaak tóch al hadden. Dat moest op die manier niet weer gebeuren.

Helaas lijken we met het oordelende badwater ook het kind weg te hebben gegooid. Het gevolg is een verregaande medicalisering. Ieder kind en iedere volwassene zijn eigen etiket en liefst ook zijn eigen pilletje.

Onderzoekers en journalisten die vragen stellen bij deze ontwikkeling kunnen rekenen op veel tegenwind. Er wordt hen verweten dat ze weer (ver)oordelend naar ouders zijn. ‘Ouders weer de schuld?’  kopte een artikel in een krant. Feitelijke gegevens en schuldgevoel lopen elkaar daarmee voor de voeten.

Wat er in dit verband in de discussie o.a. mis gaat is dat algemene tendensen worden verward met individuele situaties. We noemen dat wel een betrekkingsidee. “Zie je wel, dat gaat over mij!” Dat gebeurt vooral bij mensen die onzeker zijn of hoge eisen stellen aan zichzelf en anderen. En ouders zijn tegenwoordig vaak onzeker over de opvoeding.

Een andere ontwikkeling is dat we denken dat kinderen maakbaar zijn. Als je maar positief genoeg opvoedt krijg je vanzelf heel gelukkige kinderen. En als die kinderen dan toch minder ‘presteren’ dan je zou willen als opvoeder, dan moet er dus iets met dat kind aan de hand zijn. Gelukkig hebben we nu de DSM-V, met voor iedereen een passend etiket.  

Dit onderwerp komt vanavond ter sprake in het EO Radioprogramma  Avondmelange. 

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.