Intelligentie: aangeboren of aangeleerd?

Is intelligentie aangeboren?
Of is het vooral aangeleerd?

Over het antwoord op die vraag slaan psychologen elkaar al tientallen jaren bijna de hersens in. Niet helemaal, want dat zou teveel ten koste van hun eigen intelligentie gaan.

De afgelopen jaren zijn er testen op de markt gekomen die dat onderscheid een beetje in kaart brengen. Waarom functioneer je zoals je functioneert? De fluid intelligentie is aangeboren, dat is je potentieel. De crystallized intelligentie is datgene wat je vanuit je omgeving extra mee hebt gekregen.

Dat zag ik heel sterk toen ik zo’n test af nam bij een mevrouw die opgroeide in een kwetsbaar gezin in een achterstandswijk. Bij delen van de test die een beroep doen op haar inzicht doet ze het beter dan bij testen die een beroep doen op de toepassing van algemene kennis. Lezen en schrijven kan ze niet. Het Journaal kijkt ze niet. Als ik een stuk tekst laat horen uit het nieuws valt direct al haar aandacht weg. Haar verbale vocabulaire bestaat vooral uit teksten van André Hazes.

Ik nam deze test ook af bij een meneer die was opgegroeid in een ‘academisch milieu’. Bij hem zijn de resultaten precies omgekeerd. Hij had thuis veel geleerd. Hij kan lezen en schrijven. Hij volgt het Journaal. Dat heeft hem in zekere zin ook geholpen om te kunnen functioneren in de samenleving. Maar bij nieuwe opdrachten waarbij hij snel inzicht moet verwerven komt hij direct in de problemen.

De mevrouw redt zich redelijk in de samenleving. Maar dat is gewoon op basis van een soort ‘sociale gehaaidheid’. Ze heeft overal zijn woordje klaar. Daar zij Amsterdammers vaak goed in.

De meneer heeft een uitstekend taalgebruik en goede manieren. Als heer van stand gaat hij door de stad. Dat heeft hij niet van een vreemde. Hij komt er wel een eindje mee. Maar alleen in zijn eigen omgeving… In nieuwe situaties kan hij zijn kennis niet toepassen.

Waarschijnlijk heeft de mevrouw een in potentie hogere intelligentie dan de man. Maar intelligentie moet je ook oefenen. Daar is thuis nooit van gekomen. Dus functioneren ze beiden op het niveau van een verstandelijke beperking.

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Eén gedachte over “Intelligentie: aangeboren of aangeleerd?”

  1. Ik heb mezelf (onbedoeld) aan een dergelijke test onderworpen. Dwz een jaar of 10 terug heb ik me uitgebreid psychologisch laten testen om te zien of ik naar een ander soort beroep moest omzien. Het test-instituut kreeg mijn opleiding en voorgaande beroep niet te horen. Uitkomst was dat ik erg geschikt was voor het werk dat ik al deed. Dus ik had niet veel aan de uitslag.

    Leuk was wel dat ik volgens hen een ‘academisch dekniveau’ had. Dat valt niet echt te rijmen met mijn opleiding (Mavo/MTS) en mijn familie- en kennissenkring (vrachtwagenchauffeurs en fabrieksarbeiders). Het was echter wel goed te verklaren door het werk. Ik werkte al 15 jaar met voornamelijk TH-mensen. En met hen kon ik prima omgaan en zij met mij.

    Een TH-opleiding heb ik nooit overwogen, maar een HTS behoorde zeker tot de mogelijkheden. Ik heb daar bewust niet voor gekozen omdat ik aan het werk wilde en niet in een kantoor wilde belanden. Dat is grotendeels gelukt.

    Ik heb daarbij ook gekozen voor de breedte en niet voor de diepte. Dat kwam door een stageplaats waar een professor zat die alleen nog maar met iemand kon praten als het vliegtuigvleugelgedrag ging. Voor de rest stond ie volledig buiten de maatschappij en dat leek me erg vervelend en onverstandig. (Overigens worden brede opleidingen veel slechter betaald dan diepe.)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: