Rouwverwerking en verstandelijke beperking (8)

Hoe ziet die rouw er uit bij mensen met een verstandelijke beperking?

Belangrijk is dat we ons realiseren dat rouw en verdriet bij mensen met een verstandelijke beperking zich meestal niet in woorden, maar in gedrag laten vertalen. Voor mensen met een verstandelijke beperking is het erg moeilijk om in woorden uiting te geven aan hun gevoelens. Het zal dan ook vaak gaan om wat door de omgeving als ‘probleemgedrag’ wordt gezien.

Probleemgedrag: dat is iets wat altijd reacties oproept bij de omgeving, maar lang niet altijd de goede reactie. Dan wordt er bijvoorbeeld gezegd dat iemand meer begrensd moet worden, dat hij meer behoefte heeft aan structuur, dat de wereld meer geordend moet worden, dat de afspraken duidelijker moeten zijn. De kans bestaat ook dat er gedragsbeïnvloedende medicatie wordt gegeven.

Met dat alles zie je nogal eens de werkelijke oorzaak over het hoofd: het verdriet en de rouw. Dat is geen wonder als je niet in de gaten hebt dat de rouwreactie bij mensen met een verstandelijke beperking soms pas jaren later komt. Maar met deze ‘interventie’ wordt de oorzaak van de problemen niet ‘aangeraakt’.  

In de studie die wordt beschreven in het NtZ (zie het vorige blog) worden de volgende reacties genoemd:

– teruggetrokken gedrag

– prikkelbaarheid

– angst

– oppositioneel gedrag

– verbaal agressief gedrag

– medische klachten (extreem veel hoesten)

– suïcidaal gedrag (waarbij ik de kanttekening plaats dat ik dit bij mensen met een matige of ernstige verstandelijke beperking nooit heb gezien).

Waargenomen rouwreacties waren:

– ontroostbaar zijn

– prikkelbare stemming

– teruggetrokken gedrag

– agressief gedrag (dit kan zowel naar buiten toe zijn als zelfverwonding)

– ontkenning van het overlijden van de geliefde persoon.

Volgende week ga ik weer verder met deze serie

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Eén gedachte over “Rouwverwerking en verstandelijke beperking (8)”

  1. Weer een interessante serie, Henk, met een duidelijke aansluiting op de praktijk en waar wij werkers op de vloer desgewenst weer de nodige zinnige noties en suggesties uit kunnen peuren.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.