Rouwverwerking en verstandelijke beperking (5)

Zichtbare reacties van mensen met een verstandelijke beperking komen soms pas jaren later. Uiteraard zoeken we dan naar een oorzaak voor het veranderde gedrag. Maar we denken helemaal niet meer aan dat overlijden van een aantal jaren geleden.

Een voorbeeld was Johannes. Pas vijf jaar na het overlijden van zijn vader begon hij zichzelf pijn te doen rond zijn borstbeen. Het begon met wrijven, maar uiteindelijk ging de hele huid stuk. Opvallend was dat Johannes ook erg veel ging hoesten. De dokter onderzocht zijn longen, maar er was niets aan de hand. Totdat het verband werd gelegd met het overlijden van zijn vader aan longkanker.

Of het verhaal van Jan. Zijn moeder was tien jaar geleden overleden en zijn vader vier jaar. Het leek of Jan de draad van zijn leven gewoon vast had gehouden. Totdat zijn zus ernstig ziek werd. Jan gleed af in een depressie. Hij wilde niet meer naar zijn werk. Een paar maanden later bleef hij de hele dag in zijn bed liggen. Hij had nergens meer zin in.

Tijdens gesprekken die er met Jan gevoerd werden bleek dat nú pas het verdriet van het overlijden van zijn moeder en zijn vader naar boven kwam. Jan kwam uit een gezin waarin je niet moest ‘zeuren’ over wat er was gebeurd. Het leven gaat immers gewoon door. Je kunt er toch niet aan doen. “Niet stilstaan, maar doorgaan met ademhalen” was een gevleugelde uitspraak geweest van de vader van Jan.

Aan de ziekte van zijn zus zat – hoe verdrietig ook – nu ook een positieve kant. Doordat Jan mee kon maken hoe het met zijn zus ging verwerkte hij op dat moment ook de ziekteprocessen van zijn vader en zijn moeder. 

Ook uit het verhaal van Jan kwam naar voren dat we mensen met een verstandelijke beperking niet buiten moeten sluiten als het gaat om verdrietige zaken. We moeten hen juist betrekken bij de ziekte en het overlijden van goede bekenden.

Eén van de belangrijkste zaken rond dit overlijden is het meedoen aan rituelen. En dan hoeven we helemaal nog niet te denken aan de begrafenis zelf. Het is erg belangrijk als iemand met een verstandelijke beperking iets kan doen voor de zieke ander. Dat kan een glaasje water brengen zijn, het geven van een knuffel, het plukken van een paar bloemen en die naast het bed zetten, of het maken van een tekening. Alleen al door die eenvoudige activiteiten vóóraf help je als familie of als begeleider bij het verwerken van het verdriet.

Volgende week ga ik weer verder met deze serie.

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.