Rouwverwerking en verstandelijke beperking (2)

Op de woning was Samir overleden.
Hij woonde in een huis voor kinderen die niet meer thuis konden wonen. Er woonden negen kinderen met een ernstige verstandelijke beperking. Dat staat qua ontwikkeling voor de leeftijd tot de grens van 4 jaar. Kinderen dus die qua denken en handelen op de leeftijd van een peuter functioneren. Op die leeftijd spelen kinderen nog niet echt samen, maar naast elkaar. Wel zijn ze vaak erg afhankelijk van begeleiders.

Het overlijden van Samir was plotseling gebeurd. Niemand had het aan zien komen. Samir kreeg een epileptisch insult.

Voor de kinderen op de woning was het moeilijk om te begrijpen wat er was gebeurd. De meesten gingen gewoon door met hun spel en bleven dezelfde vragen stellen. Alsof er niets was gebeurd. Ze merkten hooguit de onrust op, waardoor ze zelf meer dwanghandelingen lieten zien en meer zekerheid zochten. Dat iemand kon overlijden, daar hielden ze zich niet mee bezig. Op een kinderwoning ben je ook zelden bezig met het voorbereiden op de dood. Het past niet en je verwacht het ook niet.

Het volledige team was ‘in shock’. Natuurlijk omdat ze niet voorbereid waren. Zéker ook omdat ze Samir misten. Maar daarnaast vanwege de juridische rompslomp rond dit overlijden. Want als er een kind onverwachts overlijdt is een zorginstelling, dan worden er veel vragen gesteld. Waar was de begeleiding, had Samir zijn medicatie wel ingenomen, had dit voorkomen kunnen worden, had 112 niet eerder gebeld moeten worden?

Toen Samir het huis uit werd gedragen stonden begeleiders en kinderen bij elkaar. Een aantal kinderen was verzonken in de eigen wereld. Maar andere kinderen zag ik nauwelijks naar de kist, maar wél naar de begeleiding kijken. Ze lazen het verdriet in de ogen van de begeleiding. Dat bepaalde direct ook hun stemming.

Om godsdienstige redenen (de religie van de ouders van Samir) werden kinderen en begeleiders niet betrokken bij het verdere afscheid van Samir.  Dat maakte dat het verdriet in die weken onvoldoende verwerkt kon worden. Het maakte ook de rouwverwerking van de kinderen en vooral van de begeleiders moeizamer.

Hoe meer mede-bewoners en begeleiders actief betrokken kunnen worden bij de rituelen rond het afscheid van een goede bekende, des te beter is dat voor de rouwverwerking.  Dat geldt ook voor cliënten met een ernstige verstandelijke beperking.

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.