Ik ben twee en ik zeg nee…

De sociaal-emotionele basis van het kind is klaar als het drie jaar oud is.

Daar kwamen vragen over. Want waarom is dat zo? En wat gebeurt er als er in die eerste drie jaar van alles mis gaat?

Die eerste drie jaar heeft alles te maken met hechting. Een veilige hechting betekent dat het levenshuis een fundament heeft. De rest van het leven wordt er aan de emotionele ontwikkeling verder gebouwd op basis van dat fundament. Bij kinderen met een onveilige hechting zitten er scheuren in dat fundament. Dat betekent dat alle volgende fasen van de ontwikkeling moeizamer verlopen. 

Tegenwoordig bestaan er zgn. inhaalstrategieën voor kinderen die zich in de eerste drie jaar niet goed hebben kunnen hechten. Het zijn intensieve vormen van behandeling waarbij de therapeut terug gaat naar dat wat het kind in de eerste drie jaar gemist heeft. Er moet alsnog geheid worden om het emotionele fundament steviger te maken. Maar dat is dan wel een intensieve therapeutische kunstgreep die soms jaren duurt. Het huis is in aanbouw en dan moet er ondertussen ook nog gesleuteld worden aan het fundament.

Symbiose en loslaten
In de eerste acht maanden groeit het kind steeds meer naar de moeder toe. Uiteindelijk ontstaat er een vorm van symbiose: moeder en kind zijn heel sterk met elkaar verbonden. Dat betekent ook dat mensen niet meer inwisselbaar zijn: wij horen bij elkaar. De vader doet ook wel mee, trouwens, maar bij bijna alle kinderen is de moeder op deze leeftijd nog de meest intensieve hechtingspersoon. 

Maar het kind moet ook weer leren los te laten.  Inmiddels ben ik van mening dat dat de meest complexe emotionele opdracht voor het kind is. Maar het is ook een noodzakelijke stap. Want alleen dan kan het kind een eigen ‘ik’ ontwikkelen. Dat eigen ‘ik’ vormt op zijn beurt weer de basis voor de verdere ontwikkeling richting puberteit.

Eigen ik

De periode van de ontwikkeling van het eigen ‘ik’ is een lastige periode omdat de peuter eigenlijk steeds groot én klein wil zijn. Net zoals de puber trouwens die wil dat zijn moeder zijn brood smeert én die zelf wil bepalen hoe laat hij thuis mag komen…

Op tweejarige leeftijd weet de peuter nog niet goed wat hij wél wil. Het is”: ‘Ik ben twee en ik zeg nee’.

Op driejarige leeftijd is het kind beter in staat om plannen te maken. Dan wordt het: ‘Ik ben drie en ik wil de regie’. De peuter wil bepalen wat er gaat gebeuren. Dat kan ook lastig zijn, hoewel ik het als vader ook een boeiende periode vond. Sommige ouders vragen zich in deze periode af of er toch niet behangen moet worden met tegelijk een peuter achter het behang.

Maar deze ‘dwarse’ periode is opnieuw noodzakelijk voor de verdere groei. Zonder eigen ‘ik’ durft de peuter onvoldoende op onderzoek uit te gaan (de vierde stap in de Cirkel van Veiligheid, blog van 18 januari).

Kinderen zonder voldoende ‘ik’-ontwikkeling leren vaak onvoldoende om eigen denken en handelen te organiseren. Want om dat te leren moet je steeds weer oefenen met afstand, nabijheid en spel, ook als je ouders niet zo dicht in de buurt zijn…

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Eén gedachte over “Ik ben twee en ik zeg nee…”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.