Sociaal-emotionele basiskleur

Er zijn mensen die beweren dat het onmogelijk is om het sociaal-emotionele niveau van mensen in kaart te brengen. Eén van die mensen beweert dat dat niet kan omdat je de emotionele ontwikkeling niet goed kunt meten.

Andere mensen beweren dat je het emotionele niveau prima kunt meten. Ze hebben het over het Emotionele Quotiënt. Dat quotiënt zou ook leerbaar, trainbaar zijn.

In mijn werk heb ik het veel over de sociaal-emotionele ontwikkeling. Bij alle cliënten heb ik al vrij snel een idee hoe het sociaal-emotionele beeld er uit ziet. En dat bepaalt weer voor een groot deel de draagkracht van de persoon. Maar die ontwikkeling zie ik niet als iets wat ‘bereikt’ kan worden. Het gaat vooral om, wat Jesper Juul noemt, de eigenwaarde, het fundament waarop iemand zich gedragen weet. Ik noem dat de sociaal-emotionele basiskleur. Die bepaalt een groot deel van de persoon in relatie tot zichzelf en tot anderen.

Die basis is al rond het derde jaar van kinderen helemaal klaar. Wat er daarna gebeurt aan persoonlijke ontwikkeling bouwt voort op die eerste drie jaar.

Iedereen groeit na zijn derde jaar verder. De vaardigheden groeien en daarmee ook de mogelijkheden tot ‘coping’, tot het kunnen hanteren van spanning en stress. Maar diezelfde vaardigheden kunnen ook jarenlang de sociaal-emotionele kwetsbaarheid camoufleren.

Bij chronische stress, als de draaglast langdurig zwaarder is dan de draagkracht, lukt het allemaal opeens niet meer. Dat komt omdat het kúnnen (zie het blog van een paar dagen geleden) het áánkunnen jaren lang heeft gecamoufleerd. Het is aangeleerd gedrag dat geworteld is in onvoldoende sociaal-emotionele basis.

Mensen die zo lang op hun tenen moeten lopen verbruiken vaak ontzettend veel energie. Erik Erikson noemt dat ‘waden door de stroop’. Je probeert wel vooruit te komen, maar het schiet maar niet op. Daarom voelen deze mensen zich ook vaak ontzettend moe.

Pas als kunnen en áánkunnen beter op elkaar afgestemd raken ontstaat er ook weer nieuwe energie…

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.