Kunnen en áánkunnen

Dat is de titel van een tweedaagse cursus die ik af en toe geef.
Maar datzelfde thema vormt ook de kijkrichting op mijn werk.

Bijna altijd wordt er gekeken naar wat mensen kúnnen. We hebben het dan over de vaardigheden. Je kunt jezelf aankleden, je kunt je brood klaar maken, je kunt je veters strikken, je kunt een rekensom maken, je kunt zelfstandig met de trein reizen.

Maar wat veel belangrijker is, is wat je áán kunt. Dan hebben we het over het sociaal-emotionele niveau van functioneren.

Ook dat begrip is inmiddels gedevalueerd. Dat komt door de hype van een aantal jaren geleden rond het EQ: het Emotionele Quotiënt. Maar als je naar dat EQ kijkt, dan gaat het in feite wéér om vaardigheden. Terwijl het bij het sociaal-emotionele niveau van functioneren niet om vaardigheden gaat, maar om draagkracht.

“Eigenlijk zouden we van al onze cliënten een inschatting moeten hebben van het sociaal-emotionele niveau van functioneren” zei een cursist vrijdag tegen mij. “Precies” zei ik, “dat zou mijn ideaal zijn. Dan zouden we veel minder in de valkuil van de overvraging trappen. Vooral bij cliënten die goed kunnen praten. Die worden altijd overschat.”

Zelf heb ik vaak al vrij snel een beeld van de sociaal-emotionele basiskleur van mijn cliënten. Dat klinkt misschien wat eigenwijs, maar ik ben ook al 20 jaar lang zo aan het kijken. Maar ook ik vergis me toch nog regelmatig.

Wat er gebeurt als iemand steeds wordt aangesproken op zijn kunnen, terwijl er geen rekening wordt gehouden met het áánkunnen? Dat zie je op het plaatje. Zo iemand is niet bezig om te leven, maar om te overleven. Dat leidt op den duur altijd tot overbelasting, met alle gevolgen van dien…

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

3 gedachten over “Kunnen en áánkunnen”

  1. Ik schreef vandaag nog 2 keer op in een pp, : groot verschil met wat…… kan en wat ….. aankan. 1 Persoon behoorlijk overspannen geraakt hierdoor. Steeds was de mening dat 1 persoon zijn huidige dagbesteding zou moeten behouden, rijkelijk omkleed met allerlei argumenten waarom. Het is behoorlijk mis gegaan, achteraf klopte mijn vermoeden wel, maar toen was ik nog niet eindverantwoordelijk en werd ik niet serieus genomen, helaas.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.